Hemşirelerin mesleki değerleri ile bakımda bilinçli farkındalıkları arasındaki ilişkide özerklik tutumlarının aracı rolü

Amaç: Bu araştırma, hemşirelerin mesleki değerleri ile hemşirelik bakımında bilinçli farkındalıkları arasındaki ilişkide mesleki özerklik tutumlarının aracı bir role sahip olup olmadığını ve bu değişkenlerin birbirlerini etkileme düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı tipte tasarlanan araştırmanın örneklemini, bir devlet hastanesinde görev yapan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 313 hemşire oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında; "Kişisel Bilgi Formu", "Hemşirelerin Mesleki Değerler Ölçeği (HMDÖ)", "Hemşirelerin Mesleki Özerkliğe Yönelik Tutum Ölçeği (HMÖ-TÖ)" ve "Hemşirelik Bakımında Bilinçli Farkındalık Ölçeği (HBBFÖ)" kullanılmıştır. Veriler, tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi (Hayes PROCESS makrosu) kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Hemşirelerin HMDÖ puan ortalaması 120.10 ± 17.97, HMÖ-TÖ puan ortalaması 76.13 ± 14.33 ve HBBFÖ puan ortalaması 50.21 ± 8.97 olarak saptanmıştır. Mesleki değerler ile özerklik tutumu (r=0.207, p<0.001) ve bilinçli farkındalık (r=0.584, p<0.001) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Yapılan aracılık analizi sonucunda, mesleki değerlerin bilinçli farkındalık üzerindeki etkisinde özerklik tutumunun kısmi aracı (β=0.049, p<0.05, %95 CI [0.017-0.082]) rol üstlendiği belirlenmiştir. Ayrıca mesleki deneyim süresi artışının ve meslek örgütü üyeliğinin tüm ölçek puanlarını anlamlı düzeyde artırdığı saptanmıştır. Sonuç: Hemşirelerin mesleki değerleri, bakımda bilinçli farkındalığın en temel belirleyicisidir; ancak bu değerlerin nitelikli bir farkındalığa dönüşebilmesi için özerk karar alma tutumunun süreci güçlendiren bir mekanizma olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin klinik sahadaki bağımsız karar verme yetkilerinin desteklenmesinin, hastaya sunulan bakımın farkındalık düzeyini ve kalitesini artıracağı sonucuna varılmıştır.

Aim: This study was conducted to determine whether professional autonomy attitudes have a mediating role in the relationship between nurses' professional values and mindfulness in nursing care, and to evaluate the extent to which these variables influence each other. Material and Method: This study was designed as a descriptive, cross-sectional, and correlational study. The sample consisted of 313 nurses working in a university hospital who agreed to participate. Data were collected using a "Personal Information Form," the "Nursing Professional Values Scale-Revised (NPVS-R)," the "Nurses' Attitudes Toward Professional Autonomy Scale (NATPAS)," and the "Mindfulness in Nursing Care Scale (MNCS)," which was introduced to the literature in 2025. Data were analyzed using descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and structural equation modeling (Hayes PROCESS macro). Results: The mean scores were 120.10 ± 17.97 for NPVS-R, 76.13 ± 14.33 for NATPAS, and 50.21 ± 8.97 for MNCS. Positive significant correlations were found between professional values and autonomy attitude (r=0.207, p<0.001) and mindfulness (r=0.584, p<0.001). Mediation analysis revealed that autonomy attitude played a partial mediator role (β=0.049, p<0.05, 95% CI [0.017-0.082]) in the effect of professional values on mindfulness. Additionally, it was found that increased professional experience and membership in professional organizations significantly increased all scale scores. Conclusion: Nurses' professional values are the most fundamental predictor of mindfulness in care; however, the attitude of autonomous decision-making was found to be a mechanism that strengthens this process. It is concluded that supporting nurses' autonomous decision-making authority in the clinical field will enhance the level of mindfulness and the quality of care provided to the patient.