KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE GAYR-İ İSLAMİ İNANÇ UNSURLARININ KULLANIMI

Çok geniş fizikî ve kültürel coğrafyaya hükmetmiş olan Osmanlı Devleti’nin öncülüğünde gelişenklasik Türk edebiyatı, varlığını uzun bir müddet devam ettirmiştir ve bu edebiyatın etkisi bugün bilehissedilir. Yaklaşık altı asırlık bir birikime sahip olan bu edebiyatta zaman içerisinde sayısız teşbihler,mecazlar ve imajlar üretilmiş, bunun bir sonucu olarak da mazmun denilen bir sistem ve kavramlakarşılaşılmıştır. Klasik Türk şiirinde kullanılan mazmunlar, şairin hayal gücü ve bilgisine bağlı olarak birhayli renkli ve zengin çağrışımlara sahip olmuştur. Divan şairlerinin büyük bir kısmı, bu noktada oldukçaözgün imajlar ortaya koyabilmiştir. Klasik Türk şiirinde farklı dinlere ait inanç unsurlarının da mazmunolarak kullanıldığını görmek mümkündür. Bu kullanımlar hem şairin kültür birikimini hem de hayal gücünügöstermek bakımından dikkat çekicidir. İslam’ın haricindeki dinlere mensup kişiler, bu dinlere ait ibadetmekânları ve simgesel ögeler, çoğu şairin kullandığı kavramlardır. Klasik Türk şiirinin kuruluş dönemindenTanzimat dönemine kadar hemen her şairin bahsi geçen kavramları kullandığını görmek mümkündür.Papazların beline bağladığı kuşak olan zünnarın bambaşka anlam ilintileriyle okuyucuya sunulduğugörülmüştür. Sevgilinin siyah saçı, rengi ve âşıkları yoldan çıkarması sebebiyle kâfir olarak ifade edilmiştir.Gönül, içinde sadece put gibi sevgilinin aşkını barındırdığı için kiliseyle irtibatlandırılmıştır. Bu çalışmada,gayr-i İslami inanışlara dair unsurlar bağlamında kullanılan kavramların izahı ve örneklendirilmesi üzerindedurulmuştur. Farklı yüzyıllarda yaşamış şairler dikkate alınmış ve bu şairlerin divanları taranmıştır. Şiirlerdegeçen gayr-ı İslami kavramlar bulunmuş ve tespit edilen bu kavramlar tasnif edilerek incelenmiştir. Bukavramların geçtiği her beyit örnek olarak ele alınmamış; farklı teşbih ve istiare içinde kullanılanlar örnekolarak ele alınmıştır.