Sağlıkta Dönüşüm Programının Aşılama Oranlarına Etkisinin ARDL Yöntemi İle İncelenmesi

Bir ülkenin gelişmişlik düzeyinin belirlenmesinde; eğitim, ekonomik durum, doğuştabeklenen yaşam süresi gibi unsurların yanı sıra sağlık hizmetlerinin de önemli payı mevcuttur.Sağlıklı nesillerin bir sonraki kuşakta da devam ettirilmesi noktasında önemli rol oynayançocuk sağlığı, sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi ve sürekliliğinin sağlanması noktasındahassasiyetle irdelenen bir konudur. Çocuk sağlığı konusunda önem arz eden konulardan biriolan aşı programlarının uygulanması, yürütülmesi, bu alanda yapılacak politikalarınbelirlenmesi, devletin yerine getirmesi gereken zorunlu görevlerinden biridir. Bu çalışmanınamacı, Türkiye sağlık sisteminde köklü değişiklikler getiren Sağlıkta Dönüşüm Programı’nın(SDP) ve sağlık personeli sayılarının aşılama oranları üzerine etkisini değerlendirmektir.Çalışmada,1990-2015 yılları arası Difteri-Boğmaca-Tetanoz (DaBT) aşısı oranları, OECDveri tabanında yer alan veriler ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni aşılama,bağımsız değişkenleri ise SDP, 1.000 kişiye düşen hekim, hemşire ve ebe sayıları olarakbelirlenmiştir. Veriler bir zaman serisi yöntemi olan ve değişkenler arasında uzun ve kısadönemde herhangi bir ilişkinin olup olmadığını değerlendiren ARDL yöntemi ile analizedilmiştir. Çalışma kapsamında analizler %95 güven düzeyinde Eviews 9 Programındanyararlanılarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan analiz sonucunda kısa dönemde hekim sayısının,uzun dönemde ise SDP’nin aşılama oranları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisininolduğu; hemşire ve ebe sayılarındaki artışın ise aşılama oranlarına herhangi bir etkisininolmadığı tespit edilmiştir. Aşılama oranlarındaki artışın SDP’nin önemli bir bileşeni olan ailehekimliği uygulaması ile beraber gerçekleştiğini söylemek mümkündür.