Araştırmacılar(7)

• Calp, Şükran
• İlhan Beyaztaş, Dilek
• Nurlu, Özge
• Şahin, Y.
• Tasci, Guntay
• Unlua, Ihsan
• Yilmaz, Nusrettin

• ArticleAçık Erişim2026/r/ebyu/19015
  Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları

  Yilmaz, Nusrettin

  Bu çalışma, sınıf öğretmeni adaylarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretimine ilişkin öz yeterlik inançlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Bandura'nın (1997) Sosyal Bilişsel Kuramı çerçevesinde yürütülen bu nitel araştırmada, görüngübilim deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu, bir devlet üniversitesinin Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Programı dördüncü sınıfında öğrenim gören 24’ü kadın ve 8’i erkek olmak üzere toplam 32 öğretmen adayı oluşturmuştur. Veriler, alanyazın incelemesi ve uzman görüşleri doğrultusunda geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda bulgular; olumlu öz yeterlik inancı, olumsuz öz yeterlik inancı, bu inançların nedenleri ve geliştirme önerileri temaları altında kategorize edilmiştir. Araştırma bulguları, adayların öz yeterlik inançlarının karmaşık ve ikili bir yapı sergilediğini ortaya koymuştur. Katılımcıların büyük bir bölümü (n=21) kendilerini genel olarak yeterli hissettiklerini belirtmiş, fakültede aldıkları eğitimin olumlu katkısını vurgulamış (n=24) ve özellikle somut konuları (örneğin, Hz. Muhammed'in hayatı; n=26) öğretme, bilgi aktarımı (n=26) ve davranış geliştirici etkinlikler hazırlama (n=23) konularında yüksek öz yeterlik algısına sahip olduklarını ifade etmiştir. Bununla birlikte aynı konunun tarihsel bağlamını açıklama, öğrencilerin seviyesine uygun şekilde anlamlandırma ve derin ahlaki mesajları kavratma boyutlarında sınırlı düzeyde yetersizlik kaygılarının da dile getirildiği görülmüştür. Buna karşılık, soyut dini kavramları somutlaştırma (n=28), Arapça sure ve duaları öğretme (n=11), kalıcı davranış değişikliği oluşturma (n=11) ve öğrenci çeşitliliğinden kaynaklanan pedagojik durumları yönetme gibi alanlarda ise ciddi derecede yetersizlik hissi ve kaygı taşıdıkları tespit edilmiştir. Bu olumsuz inançların temelinde; konuların soyut doğası, yeterli pratik deneyim eksikliği, öğrenci çeşitliliği, dini hassasiyetler ve veli etkisi gibi faktörler öne çıkmaktadır. Ayrıca adayların farklı inanç, kültür ve aile yapılarından gelen öğrencilerle karşılaşma olasılığına ilişkin kaygılarının da öz yeterlik algısını etkilediği belirlenmiştir. Çalışmanın dikkat çekici bir diğer bulgusu, öz yeterlik inancı yüksek olan adayların önemli bir kısmının (n=23), DKAB dersinin taşıdığı sosyo-politik hassasiyetler nedeniyle, bu dersi vermek yerine Beden Eğitimi veya İngilizce gibi dersleri tercih etme eğiliminde olmasıdır. Bu durum, öz yeterlik oluşumunda pedagojik hazırbulunuşluğun yanı sıra, bağlamsal ve bireysel psikolojik faktörlerin de kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Araştırma, mevcut öğretmen eğitimi programlarının adaylara teorik bir altyapı kazandırmakla birlikte, onları DKAB öğretiminin gerçek sınıf ortamındaki karmaşık dinamiklerine hazırlamakta yetersiz kaldığını ortaya koymuştur. Bu doğrultuda öğretmen yetiştirme sürecinde uygulama ağırlıklı derslerin artırılması, çok kültürlü pedagojik yaklaşımlara yer verilmesi, erken staj deneyimi sağlanması ve teori ile pratiği bütünleştiren bir öğretmen eğitimi modelinin geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• Review ArticleAçık Erişim2025/r/ebyu/11981
  Unpacking mathematical gender stereotypes: trends and directions from 25 years of research

  Nurlu, Özge

  Gender norms shape multiple domains, including mathematics—long framed as a male-dominated field—thereby fostering pervasive mathematical gender stereotypes (MGS) that affect individuals’ participation and achievement. This study aims to systematically synthesize empirical research published between 1999 and 2024, indexed in Web of Science, written in English, and available in full text. Only articles explicitly examining MGS were included; studies focused on broader STEM stereotypes, non-English publications, records without full-text access, and papers outside the specified time window were excluded. Limitations include the absence of protocol pre-registration—although inclusion/exclusion criteria and the analysis plan were specified in writing prior to the search and PRISMA 2020 guidelines were followed—and the unavoidable subjectivity in interpretation and categorization despite established inter-coder reliability. Analyses indicate that most studies are situated in psychology, frequently employ experimental designs, and primarily sample university students. Surveys dominate data collection, and parametric inferential statistics are commonly used. Geographically, the literature is concentrated in Western countries—particularly the United States and Germany—with limited contributions from the Global South. Publication counts fluctuate over time, with notable peaks in 2012 and 2022. Conceptually, the literature converges on two principal axes: (i) belief/domain-ownership formulations centered on male superiority and (ii) process-based formulations centered on ST. Less frequently examined yet theoretically informative extensions include endorsement, internalization, counter-stereotypic role models, and stereotype lift. Across qualitative, descriptive, correlational, mediation, meta-analytic, and experimental evidence, findings consistently cluster around these axes, with stereotype endorsement and MGS occupying central positions. Taken together, the results underscore the need for future research that is more interdisciplinary, cross-cultural, and methodologically diverse to more comprehensively address MGS.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleYayıncıda açık erişim2024/r/ebyu/19789
  Genel Eğitim Lisans Programlarındaki Öğretmen Adaylarının Özel Eğitime İlişkin Bilgi Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

  Aydin, Orhan; Yilmaz, Nusrettin

  Özel gereksinimli öğrencilerin yaklaşık dörtte üçü genel eğitim sınıflarında öğrenim görmektedir. Buna karşın, genel eğitim lisans programlarında özel gereksinimli öğrencileri ve onların eğitimlerini konu edinen zorunlu bir ders yalnızca “özel eğitim ve kaynaştırma” dersiyle sınırlıdır. Bu kapsamda, bu çalışmada genel eğitim lisans programlarında öğrenim gören ve eğitim fakültelerinin tüm programlarında zorunlu lisans dersi olan “özel eğitim ve kaynaştırma” dersini başarıyla tamamlayan öğretmen adaylarının özel eğitim konularındaki yeterliliklerini belirlemek amacıyla; (a) özel eğitim ve özel gereksinimli öğrenciler, (b) özel eğitim uygulamaları ve (c) bireyselleştirilmiş eğitim programları (BEP) konularına ilişkin bilgi düzeyleri değerlendirilmiştir. Öğretmen adaylarının bilgi düzeylerinin çok boyutlu değerlendirilmesini sağlamak amacıyla Bloom taksonomisinin alt boyutlarından hatırlama, kavrama, uygulama, analiz etme ve değerlendirme boyutları dikkate alınarak a, b, c maddelerinde belirtilen üç kategori için toplam 60 adet çoktan seçmeli soru maddeleri oluşturulmuş ve bu sorular aynı üniversitede eğitim gören ve “özel eğitim ve kaynaştırma” dersini başarıyla tamamlayan öğretmen adaylarına çevrimiçi platformda iletilmiştir. Öğretmen adaylarının verdikleri yanıtlar puanlanarak çeşitli değişkenler açısından ilişki ve etki analizleri için bazı istatistiksel testler kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular, öğretmen adaylarının özel eğitim konusunda özel eğitim ve özel gereksinimli öğrencilere ilişkin genel bilgi düzeylerinin daha ileride olduğunu, özel eğitim uygulamaları ve BEP’e ilişkin bilgi düzeylerinin ise daha zayıf kaldığını göstermiştir. Ayrıca, kadın katılımcıların her üç bilgi testine verdikleri yanıtların doğruluk oranlarının erkek katılımcılardan anlamlı derecede ilerde olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanısıra, “özel eğitim ve kaynaştırma” dersini deprem öncesinde yüz yüze alarak başarılı olan ilgili lisans programlarındaki öğretmen adaylarının her üç bilgi testinden aldıkları puanların deprem sonrasında çevrimiçi katılım göstererek “özel eğitim ve kaynaştırma” dersinde başarılı olan ilgili lisans programlarındaki katılımcılardan anlamlı düzeyde ilerde olduğu görülmüştür. Bulgular, alanyazın dikkate alınarak tartışılmış olup çalışma sonunda genel eğitim öğretmen adaylarını özel eğitim konusunda daha yeterli kılmak için lisans programlarına ilişkin gerçekleştirilebilecek çeşitli düzenlemelere değinilmiştir.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleYalnız künye2024/r/ebyu/12258
  A Journey from Preschool to Primary School Literacy Process

  İlhan Beyaztaş, Dilek; Aşkın Tekkol, İlkay

  Preschool teachers and primary school teachers must work in harmony and carry out consistent practices with each other in the process of teaching literacy. This study aims to determine the practices of preschool teachers in the literacy preparation process and the opinions of primary school teachers on the level of readiness of students from preschool education for the literacy process. In the study, the descriptive research method was used. The study group consisted of 21 primary schools and 27 preschool teachers working and volunteering in kindergarten and primary school institutions affiliated with the Directorate of National Education in Kastamonu province of Turkey. The study applied two separate interview forms to preschool and primary school teachers as a data collection tool. Results showed that preschool teachers have deficiencies in preschool education curriculum, early literacy studies, and primary school curricula. It was also revealed that preschool teachers carry out wrong practices, especially in helping students feel the sounds. As for the results of primary school teachers about the drawbacks of preschool education, it was determined that preschool teachers teach letters, and students who start the first grade have problems holding pencil. It was revealed that the expectations of primary school teachers from preschool teachers were focused on helping students feel and differentiate sounds instead of teaching letters and developing small muscle skills and pencil-holding skills. According to the research results, it was determined that preschool teachers do not collaborate with primary school teachers.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleYayıncıda açık erişim2023/r/ebyu/20287
  Çocuk Kitaplarındaki Yaşam Becerilerinin Karakterlerin Özellikleri ve İçerik Bağlamında İncelenmesi

  Calp, Şükran; Edis, Ayfer

  Çocuk kitapları kurgusu içinde yer verilen temel yaşam becerilerinin, karakter özellikleri ve içerik bağlamında incelendiği bu araştırma kapsamında, TÜBİTAK tarafından yayımlanmış hikâye edici türde 100 kitap kullanılmıştır. Çalışmanın amacı, söz konusu çocuk kitaplarındaki yaşam becerilerinin hangi bağlamda ele alındığını belirlemek ve içeriğin hangi karakter özellikleriyle sunulduğunu ortaya çıkarmaktır. Ayrıca becerilerin sunuluşunun, literatürde yer alan kuramsal açıklamalarla örtüşüp örtüşmediği de incelenmiştir. Çalışmada kitap yazarlarının bir kavrama yükledikleri anlam, yazdıkları metinler aracılığıyla anlaşılmaya çalışılmış ve bağlamlara metinsellik içinde bakılmıştır. Bu sebeple olgubilim araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırma sonucunda kitaplarda en çok “kişilerarası ilişkiler, iletişim, karar verme, problem çözme ve eleştirel düşünme” yaşam becerilerinin yer aldığı görülmüştür. Kitaplarda “çocuk, yetişkin, bitki, hayvan ve cansız varlıklar” olmak üzere çeşitli karakterler kullanılmıştır ve bu karakterler çoğunlukla “meraklı, akılcı, araştırmacı, keşfedici, duyarlı, bilgili”dir. Çalışmanın sonuçlarından hareketle, okullarda veya okul dışı ortamlarda, yaşam becerilerine dair içeriğin yer aldığı çocuk kitaplarından yararlanmaya yönelik düzenlemeler önerilmektedir.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleYayıncıda açık erişim2023/r/ebyu/20007
  Biyoloji Öğretimi: Öğretim Programları Biyoloji Kazanımlarının İncelenmesi

  Taşçi, Güntay

  Yapılan çalışmanın amacı biyoloji öğretimi için önemli olan öğretim programlarının incelenmesidir. Çalışma nitel araştırma kapsamında gerçekleştirilmiş, öğretim programlarının içerik analizine başvurulmuştur. Öğretim programlarındaki biyoloji üniteleri, kavram sayıları ve kazanımlar incelenmiştir. Kazanımların incelenmesinde Yenilenmiş Bloom Taksonomisi (YBT) kullanılmıştır. Kodlama sürecinde kodlayıcılar arası uzlaşma ve uyum indeksleri hesaplanmıştır. Analiz sonuçları biyoloji kazanımlarının tüm eğitim basamaklarında olgusal ve kavramsal bilgiyi anlama basamağında birikim gösterdikleri, üst düzey düşünme becerilerine yönelik kazanımların sınıf ya da ünite düzeylerinde dengeli dağılmadıklarını göstermiştir. Bunlar ile uyumlu olarak kavram yoğunluğunun tüm eğitim düzeylerinde yüksek olduğu görülmüştür. Öğretim programlarındaki biyoloji konu alanının ünitelere ayrılmasında ortaokul (5-8) ve ortaöğretim (9-12) programları sarmallık bakımından birbirlerini desteklerken ilkokul (3-4) düzeyinde konu alanı içeriklerinin desteklenebileceği anlaşılmıştır.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleYayıncıda açık erişim2023/r/ebyu/19959
  Sınıf Öğretmenlerinin Matematik Kaygıları

  Nurlu, Özge; Gende, Mehmet Sait

  Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin matematik kaygılarını incelemektir. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin, matematik kaygılarını incelemek için öncelikle “Öğretmenlere Yönelik Matematik Kaygı Ölçeği (Ö-MKÖ)” amaçlı örnekleme stratejilerinden uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiş Bingöl ilinin merkez ilçelerindeki devlet okullarında görev yapan 100 sınıf öğretmenine uygulanmıştır. Daha sonra amaçlı örnekleme stratejilerinden aşırı ve aykırı durum örneklemesi yöntemi ile belirlenmiş beş yüksek, beş düşük matematik kaygı düzeyine sahip, toplamda 10 sınıf öğretmeni ile araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistik kullanılmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi ile analiz edilmiştir. Ölçek sonuçları öğretmenlerin düşük düzeyde matematik kaygısına sahip olduklarını ortaya koymuştur. Yapılan görüşme sonuçları ise sınıf öğretmenlerinin matematiğe yönelik tutumlarının, matematiksel öz-yeterliliklerinin ve geçmiş eğitim yaşantılarında öğretmenleri ile olan etkileşimlerinin sahip oldukları matematik kaygısı temelinde farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleAçık Erişim2023/r/ebyu/19943
  A Content Analysis of Mathematics Self-Efficacy Themed Articles Published in Türkiye

  Nurlu, Özge

  Self-efficacy belief, which can affect the performance of individuals by determining their approach to goals, tasks and difficulties, has been the subject of numerous studies in different disciplines. Mathematics self-efficacy has become the focus of researchers all over the world, especially because of its strong impact on achievement in educational research. In Turkey, studies conducted with different variables and research designs on the theme of mathematics self-efficacy add richness to the literature, but make it difficult to reveal the current situation of this theme. This study aimed to investigate mathematics self-efficacy themed articles in terms of the field, subject, study group/sampling, applied method, data collection tools, analysis techniques, and publishing language in Turkey. The study was designed as a descriptive content analysis. 101 articles published between 2010 and 2022 were included in the study. Data were analysed by using the MAXQDA 2022 qualitative analysis program. The analysis of the data was based on the code and category list designed by Baş and Özturan Sağırlı (2017). The research concluded that the number of mathematics self-efficacy themed articles in Turkey has increased with fluctuations over the years, but there has been a significant decrease in recent years and these articles focused on the fields of mathematics and geometry education and the subject matter of mathematics self-efficacy, mathematical literacy self-efficacy, and mathematics teaching self-efficacy. In addition, it was determined that the most frequently used methods are surveys and scale development studies. These are followed by experimental design and mixed method studies. Accordingly, it has been concluded that data is often collected through scales/surveys, and very few studies apply qualitative data collection techniques. Moreover, the most used analysis techniques were correlation, t-test and ANOVA. It was determined that the most frequently studied group consists of middle school students and prospective teachers. Most of mathematics self-efficacy themed articles in Turkey were published in Turkish.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleYalnız künye2023/r/ebyu/19888
  Investigating the Relationship Between Mathematics Anxiety and Mathematics Achievement of Primary School 4th Grade Students

  Beyaztas, Dilek İlhan; Bostancı, Yakup

  Purpose: The aim of this study is to examine the relationship between the mathematics anxiety of primary school fourth- grade students and their mathematics achievement and to determine the factors that create mathematics anxiety. Design/Methodology/Approach: Explanatory sequential design, one of the mixed-method designs, was employed in the study. The sample of the study consisted of 636 fourth-grade students studying at 14 schools in the central district of Erzincan in the 2018-2019 academic year and 27 students selected for semi-structured interviews. The data of the study were collected through the "Mathematics Anxiety Scale" and "Mathematics Anxiety Semi-Structured Interview Form" developed by the researcher. In the analysis of the data obtained within the scope of the research, descriptive statistics, multivariate analysis of variance (MANOVA), LSD test statistics, a pairwise comparison technique, Pearson moment multiplication correlation, multiple linear regression analysis and content analysis were used. Findings: When the results of the study were examined, it was found that primary school fourth-grade students' scores on the math anxiety exam dimension are high, there is no significant difference between the mean scores of mathematics anxiety in terms of gender variable, there is a negative relationship between the mathematics anxiety levels of students and their mathematics lesson achievement, and the mathematics anxiety level of the students predicts the mathematics lesson achievement. Highlights: It was determined that the factors that create the mathematics anxiety of primary school fourth-grade students are teacher-related, student-related, family and friend-related, lesson-related, and exam-related.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleAçık Erişim2023/r/ebyu/13325
  Meanings of The Value Concept of Formation Teacher Candidates

  Yilmaz, Nusrettin; Abu, Nese Kutlu

  The purpose of this study is to investigate the meanings assigned to the concept of value by students in higher education who are receiving pedagogical formation from various faculties. The qualitative research method was employed, an open-ended questionnaire was referred to and metaphors were utilized to collect data. The study group consists of 126 students who graduated from various faculties during the academic year of 2020-2021. Codings were resorted to with a view to conducting data analysis in the MAXQDA program. It has been determined that the majority of pre-service teachers view "value" as consisting of material and spiritual elements, behavior and rules, rare and sacred objects, and unifying and organizing societal standards. 75% of teacher candidates consider family, religious, and cultural values as their primary guiding principles. Respect, love, justice, tolerance, and professional dedication were described by the majority of pre-service teachers as the core values of the teaching profession. The students created value-related metaphors, revolving primarily around concrete items from nature. Most students identify respect, love, justice, tolerance, and professional commitment as the fundamental values of the teaching profession. The conclusion of the study was that family, religious, and cultural values influence students' value perceptions. The research findings were discussed considering the pertinent literature, and a number of recommendations were made.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele