Ziya Gökalp’ın Hususî Mektuplarında Değer Aktarımı

Türkiye Cumhuriyetinin düşünce temellerinde en etkili isimlerin başında Ziya Gökalp gelir. Geniş kitlelerin, fikir dünyası hakkında az çok bilgi sahibi olmasına rağmen, hususi mektuplarındaki Ziya Gökalp’ı tanıyan çok azdır. Hususi mektuplar, insanların iç dünyalarını, en samimi duygularını ve en derin inanışlarını büyük bir samimiyetle ele verir. Düşünürlerin, bilim adamlarının, sanatçıların bu tür mektupları iç dünyalarını bakımdan önemsenir. Ziya Gökalp, Limni ve Malta’da geçen günlerinde, sürgünde bir babanın endişeleri ile yüksek babalık duygusunu birlikte yaşarken felsefenin, sosyolojinin, psikolojinin ve eğitimin birer konusu olan “değerler”i mektuplar yoluyla eşine ve kızlarına aktararak bir karakter eğitimi vermeye çalışır. Ziya Gökalp’ın 32’si ilk sürgün yeri Limni’den, kalan 540’ı Midilli’den eşine ve kızlarına yazdığı mektuplarının konularını sadakat, merhamet, iyilik, fazilet, hürriyet, itaatkârlık; hoşgörülü, iradeli, sabırlı olmak; aile birliği, aile ve aile fertlerine saygı, sevgi, mutluluk, sağlıklı olmanın gereği; inanç, Allah’a iman ve güven; eğitim ve okumanın önemi, kadın ve kızların eğitimi gibi felsefî ve sosyal meseleler teşkil eder. Bu konular Ziya Gökalp’ın makalelerinde, Türkçülüğün Esasları, Türkleşmek-İslamlaşmak-Muasırlaşmak adlı eserlerindeki görüşlerinin mektuplara birer yansıması olarak da değerlendirilebilir.