EKONOMİK KARMAŞIKLIK DÜZEYİ VE CO2 EMİSYONU ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: ASEAN ÜLKELERİ ÖRNEĞİ

İkili yapının hakim olduğu gelişen ülkeler geleneksel kesimden (tarım) modernkesime (sanayi) geçiş yaparken, üretimleri de düşük katma değerli ve bilgi içeriğidüşük mallardan, yüksek katma değerli mallara doğru bir geçiş sergilemektedir.Yapısal dönüşüm olarak adlandırılan bu geçiş sürecinde, üretim niteliği değişimgösterirken, ülkelerin enerji ihtiyaçları ve enerji tüketimleri de artmaktadır. Bu durum,özellikle küresel ısınma sebebiyle çevresel duyarlılığın daha da arttığı günümüzde,gelişen ülkelerin yapısal dönüşümü çevresel kötüleşme pahasına mı gerçekleştirdiğisorularını akla getirmektedir. Bu amaçla bu çalışmada, Dünya Bankası raporundada belirtildiği gibi, 1965’ten itibaren önemli bir büyüme performansı sergilemeyebaşlayan ve küresel değer zincirinde önemli birer ülke konumuna gelen ASEAN’ınkurucu ülkelerinde, yapısal dönüşüm ve CO2 emisyonu arasındaki uzun dönem ilişkisiincelenmektedir. Ekonomik karmaşıklık indeksi, son dönemlerde yapısal dönüşümütemsil eden bir değişken olarak kullanılmaktadır. Söz konusu ülkeler için 1990-2014dönemi kapsamında ekonomik karmaşıklık indeksi ve CO2 emisyonu arasındakieşbütünleşme analizi sonuçları, ekonomik karmaşıklık indeksinin uzun dönemdeTayland, Filipinler ve Endonezya’da CO2 emisyonu üzerinde negatif etkisinin olduğunuortaya koymaktadır. Bir diğer ifadeyle, uzun dönemde adı geçen ülkelerin ekonomikkarmaşıklık düzeyi arttıkça, CO2 emisyonları azalmaktadır.