Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- ArticleAçık Erişim2026Kadınların Yaşadıkları Finansal Sıkıntılar ve Çözüm Önerileri Üzerine Bir Araştırma
Sarı, Sali̇m Sercan; Karabulut, Turgut
Kadınların karşı karşıya kaldıkları ekonomik sıkıntı ve finansal zorlukların temel nedenlerini inceleyen araştırmalar artan bir ilgi görmektedir. Araştırmanın amacı, kadınların yaşadıkları finansal sıkıntıları ve bunların nedenlerini ortaya koymak, ardından çözüm önerileri sunarak finansal refahlarını artırmaktır. Veri toplama kısmında kullanılan finansal sıkıntı anketi Erzincan ilinde yaşayan kadınlara uygulanmıştır. Bu veriler SPSS 27 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde güvenirlik, faktör, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizleri kullanılmıştır. Bulgular, kadınların medeni durumu, eğitim durumu, çalışma durumu ve konut mülkiyet durumu ile yaşadıkları finansal sıkıntı arasında anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Kadınların finansal bilgi düzeylerinin yeteri düzeyde olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca ikili ilişkilerde, fiziksel ve psikolojik durumlarda, kredi kartı kullanımında ve fatura ödemelerindeki sıkıntıların düşük düzeyde olduğu saptanmıştır. Sonuçta ise genel olarak finansal sıkıntı yaşama düzeylerinin düşük olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar ışığında kadınların herhangi bir finansal sıkıntı belirtisi görmeye başladıklarında, finansal sorunlarla ilgili sıkıntı ve sorunlarına yardımcı olabilecek deneyimli kişilere yönlendirilmeleri önerilmektedir.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2024Banka Çalışanlarının Finansal Stres Düzeyinin Yaşam Doyumu Üzerine Etkisinde İş-Aile Çatışmasının Aracı Rolü
Sarı, Sali̇m Sercan; Baş, Murat; Kahraman, Tevhit
Bireylerin yaşadığı finansal stres iş ve aile hayatı arasındaki dengeyi değiştirerek yaşam doyumu üzerinde etkide bulunabilir. Bu çalışmanın amacı finansal stres, yaşam doyumu ve iş-aile çatışması arasındaki ikili ilişkileri incelemek ve finansal stresin yaşam doyumu üzerine etkisinde iş-aile çatışmasının aracılık rolünün olmadığını tespit etmektir. Bu kapsamda Erzincan ilinde görevli 214 banka çalışanından anket yöntemiyle verilere ulaşılmıştır. Bu veriler SPSS 27, AMOS 24 ve SPSS PROCESS MACRO programlarından faydalanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, finansal stres düzeyinin yaşam doyumunu negatif ve iş-aile çatışmasını pozitif etkilediği, iş-aile çatışması ile yaşam doyumu arasında ise negatif ilişki bulunduğu belirlenmiştir. Ayrıca, finansal stres düzeyinin yaşam doyumu üzerine etkisinde iş-aile çatışmasının aracılık rolünün bulunduğu saptanmıştır. Sonuç olarak finansal stresin iş-aile çatışmasını artırarak yaşam doyumunu düşürdüğü gösterilmiştir. İş yerinde yaşanan stres yönetimi, iş-aile dengesine ve çalışanların refahına yansıyabilmektedir. Yöneticilere, çalışanların finansal stresini en alt düzeye indirecek ve iş-aile çatışmasını azaltacak yaklaşımlar benimsemeleri önerilmektedir
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2024İslami finans alanyazınındaki araştırmaların bibliyometrik analizi
Sarı, Sali̇m Sercan; Ilgın, Kübra Saka
Bu çalışma İslami finans kavramı ile ilgili bilimsel çalışmalar özelinde kavramın gelişiminin ve İslami finans alanında yapılmış olan çalışmaların haritasının çıkarılmasını amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Web of Science veri tabanında taranmakta olan ve 1985-2024 döneminde yayınlanmış farklı tür araştırmaların bibliyometrik verisi kullanılarak VOSviewer programı ile bibliyometrik analiz gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre; İslami finans ile ilgili 2946 araştırmanın yayın yıllarına göre dağılımı incelendiğinde, en fazla 2019 (296 araştırma), 2020 (292 araştırma) ve 2017 (246 araştırma)’de yoğunluk görüldüğü; en fazla araştırma yapanların Mirakhor Abbas, M. Kabir Hassan ve Mansor H. İbrahim; yayın türünün ağırlıklı olarak dergi makalesi (2431), kitap bölümü (845) ve editoryal yazı (169) türünde olduğu; araştırma alanları açısından işletme finansmanı (1657), ekonomi (838), din (528), işletme (360) ve yönetim (293) alanlarında araştırma yapıldığı; bu çalışmaların ülke bazlı dağılımı incelendiğinde önderliğin Malezya’lı (1136), ABD’li (344) ve İngiltere’li (319) araştırmacılarda olduğu; en fazla İngilizce (2892) olmak üzere Rusça (18) ve Türkçe (14) çalışmalar yayınlandığı; ESCI (1219), BKCI-SSH (892) ve SSCI (571) endekslerinde taranmakta olan çalışmaların ağırlıkta olduğu belirlenmiştir. İslami finans alanındaki çalışmalarda sıklıkla kullanılan anahtar sözcükler incelendiğinde 801 tekrar ile İslamic finance (İslami finans), 158 tekrar ile Islamic banking (İslami bankacılık), 101 tekrar ile Islamic banks (İslami bankalar), 99 tekrar ile Malaysia (Malezya) ve 96 tekrar ile Sukuk ifadeleri yer almaktadır.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2023Examining the factors affecting women entrepreneurs’ access to institutional finance
Sarı, Sali̇m Sercan; Karabulut, Turgut
When women entrepreneurs want to be included in economic life, they face a number of advantages and disadvantages. Especially the problems encountered in access to finance make it difficult for women entrepreneurs to participate in economic life. It is very significant to provide those women entrepreneurs have access to institutional finance so that they can take part in the working life and contribute to the economic development of the country. In this research, the factors affecting the access of women entrepreneurs to finance in Türkiye were examined. The population of the research is 121 women entrepreneurs operational in the province of Erzincan, and data was collected by conducting a survey on these people. Factor analysis, independent sample t-test and one-way analysis of variance were used in the study to evaluate the obtained data. With respect to the findings, it was determined that the order of difficulties experienced by women entrepreneurs in accessing institutional finance is as follows: suspiciousness, difficulty, collateral dispute and long process, protection attitude and prejudice.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2023Investigation of Financial Help Seeking Behaviors of Z Generation Students Studying at Erzincan Binali Yıldırım University Faculty of Economics and Administrative Sciences
Sarı, Sali̇m Sercan; Karabulut, Turgut
Individuals may apply to more than one source of information when seeking financial advice. Financial decisions a person makes voluntarily or under the influence of others can lead to positive or negative results. In this study, the data set was created with the questionnaire applied to the students of the Faculty of Economics and Administrative Sciences of Erzincan Binali Yıldırım University who are also known as the generation Z, and their financial help seeking behaviors were examined. A total of 354 students voluntarily participated in the study. The obtained data were analyzed with the chi-square test using the SPSS 22 program. According to the findings obtained from the study, it was determined that approximately 94% of the students had financial knowledge. In addition, it was found that students with financial knowledge have financial help seeking behaviors. Financial help seeking behaviors, however, generally consisted of discussions with the family and no help was sought from experts in the related field.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2022BIST-100 Endeks Hareketlerinin BRICS Endeksleri Aracılığıyla Tahmin Edilmesi: Yapay Sinir Ağları Uygulaması
Sarı, Sali̇m Sercan; Ilgın, Kübra Saka
Bu çalışmada, BİST 100 endeks hareketlerinin BRICS ülkelerinin gösterge endeksleri ile tahmin edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın uygulama kısmında, tahmin için geliştirilen modellerde bağımlı değişken olarak BİST 100 endeksinin aylık kapanış fiyatları, bağımsız değişken olarak BRICS ülkelerinin gösterge endekslerinin aylık kapanış fiyatları kullanılmıştır. Bu kapsamda 5’i bağımsız, 1’i bağımlı değişken olmak üzere toplam 6 değişkenle kurulan 20 model Yapay Sinir Ağları (YSA) yöntemi ile analiz edilmiştir. Analizi yapılan tüm modellerde, 2008- 2019 yılları arasındaki aylık verilerden yararlanılmıştır. Değişkenlere ait toplanan 143 aylık verinin %70’i eğitim verisi olarak, %30’u ise matematiksel modellerin tahmin başarısını ölçmek için kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, Yapay Sinir Ağları (YSA) yöntemi ile BİST 100 endeksini tahmin etmek için kurulan modellerin BRICS ülkelerinden sırasıyla Hindistan, Güney Afrika ve Rusya ülkeleri için başarılı sonuçlar verdiği gözlenmiştir.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleYalnız künye2022Katılım bankacılığı özelinde kobi’lerin finansal sisteme yönelik tutum ve algılarının incelenmesi
Sarı, Sali̇m Sercan
İslami finans sistemi geleneksel finans sistemi dışında kalan ve geleneksel finansman yöntemlerine karşılık alternatif finansman yöntemleri sunan bir sistemdir. İslami finans sistemine olan ilgi her geçen gün artmaktadır. Artan bu ilgi nedeniyle konu hakkındaki literatür de gittikçe gelişmektedir. Bu çalışmada Küçük ve Orta Boy İşletmelerin (KOBİ) İslami finans yatırım ürünleri hakkındaki bilgisi ile KOBİ’lerin İslami finans enstrümanlarına yatırım yapma eğilimi arasındaki ilişkinin test edilmesi amaçlanmıştır. Veri toplama kısmında kullanılan alternatif yatırım ve finansman sistemi farkındalık anketi Erzincan ilinde faaliyet gösteren KOBİ’lere uygulanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA testi, Tukey HSD testi, Pearson Korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, İslami finans sistemine ilişkin yordayıcı değişkenler ile İslami finans sistemini kullanma eğilimi arasında pozitif ve anlamlı bir ilişkinin olduğunu göstermektedir. KOBİ’lerin İslami finans sistemini kullanma eğilimi üzerinde en etkin yordayıcı değişken ise İslami finansa ilişkin farkındalık olarak bulunmuştur. İslami finans sistemini kullanma eğilim ile tutumlar, öznel normlar, algılanan davranışsal kontrol ve İslami finansa ilişkin farkındalık yordayıcı değişkenlerinin pozitif yönde olması KOBİ’lerin İslami finans enstrümanlarına yatırım yapma eğiliminin olduğunu gösterebilir.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2022Finansal Ödeme Sistemlerinin Bulanık TOPSIS Yöntemiyle Karşılaştırılması*
Sarı, Sali̇m Sercan; Aka, Salih
Dijitalleşen dünyada elektronik ödeme sistemlerine duyulan ihtiyaç her geçen gün artmaktadır. Artan kullanımı nedeniyle hangi ödeme sistemlerinin daha fazla tercih edildiğinin tespit edilmesi de önem taşımaktadır. Bu çalışmada ödeme sistemi seçiminde kullanıcılar tarafından dikkate alınan kriterlerden yola çıkılarak, ödeme sistemlerinin kullanım önceliğinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. On yedi kriter ve altı ödeme sisteminin yer aldığı çalışmada en çok tercih edilen ödeme sisteminin belirlenmesi için uzmanlardan oluşan dört kişilik grubun görüşleri anket aracılığıyla alınmıştır. Analiz yöntemi olarak Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden biri olan Bulanık TOPSIS yöntemi kullanılmıştır. Bulgularda internet bankacılığı tercih sıralamasında ilk sırada yer alırken, elektronik para ise diğer alternatiflere nazaran daha az tercih edilen ödeme sistemi olarak tespit edilmiştir. İnternet bankacılığı uygulamasının en çok tercih edilen yöntem olması günümüz dijitalleşme operasyonlarının ilk finansal ayağı olarak bu yöntemin artık geniş kesimlerce tercih edilen ve kendisini kanıtlamış bir yöntem olarak kabul edildiğini gösterebilir. Kartlı ödeme sistemlerinin ise daha gelenekselci olmasına rağmen hala en çok tercih edilen yöntemlerin başında geldiği görülmüştür. Sıralamanın sonunda yer alan elektronik para ve çevrimiçi ödemelerin ise en yenilikçi ödeme sitemleri arasında yer almalarına rağmen analiz sonuçlarına göre kullanılış, tanıtım ve güvenirlik açısından kat etmesi gereken aşamalarının olduğu tespit edilmiştir. Sonuçların herhangi bir ödeme sistemini benimsemek isteyen kullanıcılara ve ödeme sistemlerini geliştirmeyi planlayan hizmet sağlayıcılara fayda sağlayacağı düşünülmektedir.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2022Investigation of the Relationship Between the Exchange Index and Bitcoin of Countries According to the Most and Least Crypto Investors by Ratio of Population
Sarı, Sali̇m Sercan; Karabulut, Turgut
Bitcoin has the highest price and volume among cryptocurrencies considered as an alternative to traditional investment tools. In the study, it was aimed to determine the relationship between the countries in the world that use crypto currency most and least and Turkey's largest stock market index values and Bitcoin price value in proportion to the population. Considering that the fluctuation in Bitcoin price movements started after 2012, monthly data for January 2013 and May 2021 were used. The financial relationship of the series, whose basic statistical characteristics were specified, was determined using cointegration and Granger causality tests and VAR analysis. In the relationship between Denmark, Japan, Turkey, Nigeria, and Vietnam stock exchanges and Bitcoin, the only one-way causality ascertained to Bitcoin was from the Danish and Japanese stock markets. As a result of the VAR analysis, the increases in the Danish and Japanese stock markets were found out to cause a decrease in Bitcoin. Consequently, stock market indices were revealed to help investors reach an opinion about Bitcoin price movement. In parallel with this result, it was considered that it would be beneficial to minimize the risk by diversifying the portfolio between the stock market indices and Bitcoin in the context of investment preferences.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2021Türkiye’ de İşlem Gören Firmaların Sukuk Verileri ile Karşılaştırmalı Zaman Serisi Analizi
Sarı, Sali̇m Sercan; Başakın, Eyyup Ensar; Yıgıter, Sule Yüksel
İslami finans düzeniiçerisinde sukuk son zamanlarda hızlı bir gelişme gösteren yapı olarakkarşımıza çıkmaktadır. Müslüman ülkelerde ortaya çıkan ve tüm dünyada giderekyaygınlaşan sukuk, bu alanda çalışmak isteyen finans uzmanlarına birçok yeniçalışma alanı sunmaktadır. Genel olarak sukuk, İslamiyet’in ilk zamanlarında,ticari ilişkilerin düzenlenmesi adına bir takım alışveriş usullerini kapsayanfinansal bir kavramdır. Ülkemizde sukuk ihracı yapan işletmelerden 5 tanesiçalışmamızda ele alınmıştır. Çalışmada işlem gören bu şirketlerin fiyatverileri kullanılarak, gelecekte olması düşünülen fiyat değerleri tahminedilmiştir. Bu tahmin kapsamında şirketler arası korelasyonlardan yola çıkaraken iyi ilişkiye sahip 3 şirket belirlenerek, gelecekte olması muhtemel fiyatdeğerleri tahmin edilmiştir. Çalışmada Bulanık Mantık yöntemi kullanılmıştır.Tahminler istatistiksel başarı kriterleri olan hata kareleri ortalaması (HKO)ve verimlilik katsayısı(VK) yardımıyla test edilmiştir. Bulanık Mantıkyöntemlerinin sukuk verilerinde kullanılması ile ilk olma özelliği taşıyan buçalışmada, Bulanık Mantık yönteminin finans problemleri için uygunluğu bir kezdaha kanıtlanmıştır.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleYalnız künye2021ANALYSIS of BIST BANK INDEX with DATA BASED MODELS
Sarı, Sali̇m Sercan; Başakın, Eyyup Ensar
Purpose: In the study, in order to determine the changes in the expectations of the investors and to\rmake the right decisions, the effect of Risk Appetite Index and VIX Fear Index, which are among the risk\rappetite indicators, on stock returns were tried to be predicted for the markets of our country.\rMethodology: The methods included in the research that support the theoretical part of the study are\rArtificial Neural Networks (ANN), Support Vector Machines (SVM) and Adaptive Network-Based Fuzzy\rInference System (ANFIS). Statistica and MATLAB package programs were used to apply the methods.\rFindings: As a result of the analysis, it has been revealed that the Risk Appetite Index and VIX Fear Index\rcan predict stock returns with acceptable accuracy. Thus, the decision makers and institutions can carry\rout their investments more efficiently.\rOriginality: Choosing the most accurate risk appetite indicator and using it in return estimates will\rcontribute to the efficiency of investors’ decisions. In this study, it is tried for the first time to estimate the\rrelationship between risk appetite indicators and return index for Turkey using data-based models.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2020Borsa İstanbul Hisse Senedi Getirilerinin ANFIS Aracılığıyla Tahmin Edilmesi
Sarı, Sali̇m Sercan; Yıgıter, Sule Yüksel
Bu çalışmada, hisse senedi getirilerinin yatırımcı duyarlılığı aracılığı ile tahmin edilmesi ve yatırımcı duyarlılığının yatırımcıların davranışları üzerindeki etkisinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Tahmin için geliştirilen modellerde bağımlı değişken olarak BİST 100 Getiri Endeksi, bağımsız değişken olarak ise yatırımcı duyarlılığını temsil eden değişkenler (işlem hacmi, işlem görme oranı vb.) kullanılmıştır. Veriler bulanık mantık (ANFIS) yöntemi ile analiz edilmiştir. Yapılan analizlerde, 2007- 2018 yılları arasındaki aylık veriler dikkate alınmıştır. Değişkenlere ait toplanan 144 aylık verinin %70’lik kısmı eğitim verisi olarak, %30’luk kısmı ise matematiksel modellerin tahmin başarısını ölçmek için kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, yatırımcı duyarlılığının hisse senedi getirilerini tahmin etme konusunda başarılı olduğu göstermektedir. Özellikle işlem hacmi ve işlem görme oranı değişkenleri hisse senedi getirilerini önemli ölçüde tahmin edebilmiştir. Yatırımcı duyarlılığını ölçen değişkenler arasında tahmin gücü en düşük olan değişken, ortalama fon akışı değişkenidir. Sonuçlar genel olarak, BİST 100 Getiri Endeksinin yatırımcı duyarlılığı aracılığıyla tahmin edilebildiğini ortaya koymaktadır.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2020Empirical Analysis of the Relationship Between Exchange Rate, Interest Rate and Inflation with BİST All and BİST Sectoral Indices
Sarı, Sali̇m Sercan; Ilgın, Kübra Saka
The purpose of this study is to determine the short and long-term relationships for the period of November 2009-December 2019, between exchange rate, interest rate and inflation, with five stock indices, which are traded in Istanbul Stock Exchange and have the highest trading volume. The analysis method used in the study is the ARDL bounds test. According to the obtained results; it is showed that the increase in the exchange rate decreased the stock indices in short and long run, these effects are only statistically significant in short run. It has been determined that the increase in interest rates in short and long run also caused a decrease in all examined indices. Relationship between interest rates and stock market indices is found to be statistically significant in the ISE All, ISE Financial and ISE Industrial indices in long run; and in the ISE Bank in short run. It has been determined that the increase in inflation in long run positively and in short run negatively affected all examined indexes. It is concluded that the long run relationship between inflation and ISE All, ISE Financial, ISE Services indices; and short run relationship of ISE All, ISE Financial, ISE Industrial indices are statistically significant. According to the shortterm analysis results; it has been determined that error correction coefficients were negative and statistically significant in all models.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2018Bulanık mantık ve yapay sinir ağları ile borsa endeks tahmini: gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler örneği
Sarı, Sali̇m Sercan; Başakın, Eyyup Ensar; Özer, Ali
Tahminlerin finansal piyasalara uygulanmasına ilişkin kullanılan yöntemlerdenbulanık mantık ve yapay sinir ağları üzerine son yıllarda artan bilimsel çalışmalarvardır. Bu çalışmada 2012-2016 yıllarına ait verilerle gelişmekte olan ülkeler Çin(Shangai), Hindistan (Nifty 50), Meksika (IPC-Meksika) ve İstanbul (BİST-100) ilegelişmiş ülkeler ABD (Nasdaq), İngiltere (FTSE-100), Almanya (DAX) ve Fransa(CAC-40) ele alınmıştır. Haftalık kapanış hisse senedi değerleri kullanılarak ikietkin modelin tahminde gösterdikleri performansları karşılaştırılmayaçalışılmıştır. Zaman serisi değerleri model oluşturma aşamasında %60 eğitim, %40test olarak iki gruba ayrılmıştır. Sonuç olarak modellerin istatistiksel ve finansalperformanslarını gösteren bazı kanıtlar elde edilerek birçok çalışmada belirtilenhisse senedi getirilerini tahmin etmek için çeşitli yapay zeka modellerini başarıylauygulamanın umut verici sonuçlar verdiği gerçeğine ulaşılmıştır.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleYalnız künye20162008-2014 yılları arasında bıst'te haftanın günü etkisi
Sarı, Sali̇m Sercan; Yıgıter, Sule Yüksel
Finansal piyasalarda en çok karşılaşılan anomalilerden biri olan haftanın günü etkisini araştırmak amacıyla yapılmış olan çalışmada 1 Ocak 2008 ve 31 Ocak 2014 tarihleri arasında BIST 100 Endeksi kapanış değerleri kullanılmıştır. Çalışmayla ilgili literatürden bahsedildikten sonra ampirik bir çalışmaya yer verilmiştir. Çalışmanın ampirik bölümünde yukarıda belirttiğimiz tarihler aralığında toplam 1740 günlük veriden hareketle yapmış olduğumuz uygulama sonucunda BIST' de haftanın günleri arasında farklılaşma görülmüş fakat anlamlı bir farklılaşmayla karşılaşılmamıştır. Pazartesi, Salı ve Çarşamba günleri arasında bir önceki güne göre getirilerde artış yaşanmıştır.
RDL Kalıcı Kaydıİncele