Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 4
• 3
• 2
• 2
• 2
• 1
• 1
• 1
• 1
• 1

Araştırmacılar(3)

• Karabulut, Turgut
• Koçak, Eda
• Yavuz, Selahattin

• ArticleYalnız künye2026/r/ebyu/18079
  An Examination of Occupational Health and Safety Risk Factors Affecting Production Management Efforts in Food Manufacturing

  Yavuz, Selahattin; Aka, Salih

  Food manufacturing sectors have sensitive and complex production processes due to the use of perishable products, labor-intensive production infrastructure, and hygiene requirements. Factors threatening occupational health and safety, such as chemicals used to reduce contamination and infection risks during product preparation, processing, and handling, irregular working environments, the use of cutting mechanical tools, and insufficient protective equipment, can cause disruptions to production schedules and imbalances in production. Non-ergonomic work arrangements reduce overall production performance, while work accidents resulting from occupational health and safety risks disrupt workforce continuity. In manufacturing environments where occupational health and safety risks are high, decreased capacity utilization rates, production plan revisions, and order delays become inevitable. This study aims to identify occupational health and safety risk factors that may lead to revisions in production management plans in food manufacturing and to reveal the relationship between these risk factors. In this study, occupational health and safety factors are examined from the perspective of production and ergonomics, and the cause-and-effect relationship between the factors is investigated. Considering the qualitative and uncertain nature of the factors, fuzzy DEMATEL was chosen as the analysis method. The findings indicate that risks arising from protective equipment shortages and a disorganized workplace have direct impacts on the emergence of all other risks.

  İncele
• ArticleAçık Erişim2026/r/ebyu/19046
  Kadınların Yaşadıkları Finansal Sıkıntılar ve Çözüm Önerileri Üzerine Bir Araştırma

  Sarı, Sali̇m Sercan; Karabulut, Turgut

  Kadınların karşı karşıya kaldıkları ekonomik sıkıntı ve finansal zorlukların temel nedenlerini inceleyen araştırmalar artan bir ilgi görmektedir. Araştırmanın amacı, kadınların yaşadıkları finansal sıkıntıları ve bunların nedenlerini ortaya koymak, ardından çözüm önerileri sunarak finansal refahlarını artırmaktır. Veri toplama kısmında kullanılan finansal sıkıntı anketi Erzincan ilinde yaşayan kadınlara uygulanmıştır. Bu veriler SPSS 27 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde güvenirlik, faktör, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizleri kullanılmıştır. Bulgular, kadınların medeni durumu, eğitim durumu, çalışma durumu ve konut mülkiyet durumu ile yaşadıkları finansal sıkıntı arasında anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Kadınların finansal bilgi düzeylerinin yeteri düzeyde olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca ikili ilişkilerde, fiziksel ve psikolojik durumlarda, kredi kartı kullanımında ve fatura ödemelerindeki sıkıntıların düşük düzeyde olduğu saptanmıştır. Sonuçta ise genel olarak finansal sıkıntı yaşama düzeylerinin düşük olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar ışığında kadınların herhangi bir finansal sıkıntı belirtisi görmeye başladıklarında, finansal sorunlarla ilgili sıkıntı ve sorunlarına yardımcı olabilecek deneyimli kişilere yönlendirilmeleri önerilmektedir.

  • 
  • 
  • 
  • 
  • 
  İncele
• ArticleAçık Erişim2025/r/ebyu/19445
  Dynamic Network DEA Approach for Evaluating Hospital Performance in the Healthcare Sector

  Gokgoz, Fazil; Koçak, Eda

  This study simultaneously evaluates the performance of Training and Research Hospitals in Turkey for 2018 and 2019 at both the overall and sub-unit levels. Traditional Data Envelopment Analysis (DEA) models treat decision-making units as a single process, often neglecting internal structures. To overcome this limitation, the study employs the Dynamic Network Data Envelopment Analysis (DN-DEA) approach, which incorporates two interrelated sub-units: administrative services and medical care services. This enables independent evaluation of sub-units, without disregarding their mutual connections. The results show that hospitals efficient in both sub-units are classified as fully efficient. However, some hospitals not on the overall efficiency frontier demonstrated full efficiency in specific sub-units. For instance, H12 and H33 were efficient in administrative services, while hospitals such as H14, H17, H21, and H23 attained efficiency only in medical services. In 2018, the budget account balance was identified as the most critical input requiring reduction (72.7%) for inefficient hospitals, followed by the number of resident physicians (50.7%). In 2019, the budget balance remained the top priority for reduction (62.1%), while the insufficient reduction in resident physicians caused the required adjustment to rise to 52.3%. In light of these findings, it is recommended that hospital performance management consider not only overall efficiency scores but also sub-unit-level analyses. Furthermore, the study emphasizes that improvements in budget management and human resource planning may play a critical role in enhancing hospital efficiency.

  İncele
• ArticleAçık Erişim2025/r/ebyu/19062
  Erzincan ilinde coğrafi işaretli ‘erzincan bakır imalat ve el işlemeciliği sanatı’ işletmelerinde demlik seçimi: swara ve codas yöntemleri

  Karabulut, Turgut; Aktepe, Hilal Saadet; Gömrükçü, Adem

  Bu çalışma, Erzincan ilinde coğrafi işaretli “Erzincan Bakır İmalat ve El İşlemeciliği Sanatı” kapsamında faaliyet gösteren bakır işletmelerinde, tüketici tercihlerine dayalı olarak bakır demlik seçim sürecini analiz etmektedir. İşletmelerin rekabet avantajı elde edebilmesi, doğru ürün stratejileri belirlemesine bağlıdır. Bu doğrultuda, tüketicilerin satın alma kararlarını etkileyen faktörler, çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bulgular ise pazarlama perspektifinden yorumlanmıştır. Kriterleri ağırlıkları SWARA ile belirlenmiş ve en önemli kriterin “ürün kalınlığı” olduğu tespit edilmiştir. Ardından, CODAS yöntemi ile alternatifler sıralanmış ve en uygun alternatifin A2 (dış yüzeyi kalaylı, 1.2 mm kalınlık, ceviz kulp, oyma işçilik, 1650₺ fiyat) olduğu bulunmuştur. Bu sektörde tüketicilerin tercihleri, işletmelerin pazarlama stratejilerini üretim öncesinde yön vermekte ve pazar araştırması niteliği taşıyan bu bilgiler sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamada önem taşımaktadır. Ayrıca, Erzincan’ın doğal güzellikleri, çeşitli doğa sporları, el sanatları ve gastronomi gibi niş değerleri, destinasyon pazarlaması açısından önemli fırsatlar sunmaktadır. Çalışma, hem bakır işletmelerinin ürün seçimi stratejilerine hem de akademik literatürde bakırcılık sektörü ile pazarlamanın kesiştiği alandaki boşluğun doldurulmasına katkı sağlamaktadır.

  İncele
• ArticleAçık Erişim2024/r/ebyu/19879
  Bist100 İmalat İşletmelerinin Malmquist Toplam Faktör Verimlilik Endeksi ile Analizi

  Yavuz, Selahattin; Yaşar, Feyzi

  Bu çalışmada, Borsa İstanbul BİST 100’de işlem gören imalat işletmelerinin toplam faktör verimlilikleri, Malmquist toplam faktör verimlilik (MTFV) endeksi ile ölçülmüştür. 2010-2017 yıllarını kapsayan çalışma döneminde 37 işletmeye ait cari oran, aktif devir hızı, alacak devir hızı, stok devir hızı, finansal kaldıraç oranı, uzun vadeli borçlar/özsermaye oranı ve duran varlıklar/ devamlı sermaye oranı girdi değişkenleri olarak; net kâr marjı, faaliyet kâr marjı, özsermaye kârlılığı ve aktif kârlılık oranı da çıktı değişkenleri olarak kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre imalat işletmelerinin ortalama toplam faktör verimlilik değerleri, 2012-2013 ve 2016-2017 dönemlerinde azalış, diğer dönemlerde ise artış göstermiştir. İşletmelerin en etkin çalıştıkları dönem 2013-2014 dönemi olmuştur. Malmquist toplam faktör verimliliği endeksine göre imalat işletmeleri 2010-2017 döneminde yıllık ortalama %26,9 verimlilik artışı göstermiştir. İşletmelerin bu verimlilik artışı, teknik etkinlikteki artıştan ve teknolojik ilerlemeden kaynaklanmıştır. İşletme bazında yapılan değerlendirmede verimlilik artışı en yüksek olan KARSN (%221,1), GEREL (%79,1) ve AFYON (%64,0) işletmelerinin ilk üç sırayı aldığı tespit edilmiştir.

  • 
  • 
  İncele
• ArticleAçık Erişim2024/r/ebyu/19779
  Kamu kurumlarında üst yönetimin iç denetimi sahiplenmemesinin nedenleri ve çözüm önerileri

  Kurnaz, Ersin; Karabulut, Turgut; Güner, Mehmet; Çelik, Mehtab

  Bu çalışma ile üst yönetimin kamu kurumlarında iç denetimi sahiplenmemesinin nedenlerinin tespit edilmesi, konuya yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi ve belirlenen nedenlerin ve çözüm önerilerinin önem derecelerine göre sıralamasının yapılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak kamu iç denetçilerinden ve iç denetim alanında araştırmaları bulunan akademisyenlerden nitel ve nicel veriler toplanmıştır. Nitel veriler MAXQDA 2023 paket programı, nicel veriler ise SWARA yöntemi ile analiz edilmiştir. Sonuç olarak, üst yönetimlerin kamu kurumlarında iç denetimi sahiplenmemelerinin nedenleri; “bilgi eksikliği, tehdit, yasal düzenlemeler, katma değer, iletişim, fayda maliyet, teftiş, iç denetim koordinasyon kurulu, önyargı, raporlama ve eğitim” üst yönetimlerin iç denetimi sahiplenmeleri için çözüm önerileri ise “iletişim, eğitim, geribildirim/izleme, 5018 sayılı kanun, iç kontrol/kurumsal risk yönetimi, iç denetçi sayısı/ataması, hiyerarşi ve yaptırım” olarak kategorize edilmiştir. Kategorize edilen nedenlerden en önemli kriterin iç denetçiler “bilgi eksikliği”, akademisyenler “eğitim”; çözüm önerilerinden ise en önemli kriterin iç denetçiler “iletişim” akademisyenler “hiyerarşi” olduğunu ifade etmişlerdir.

  • 
  İncele
• Conference ObjectAçık Erişim2023/r/ebyu/18126
  INVESTIGATION OF THE EFFECT OvoOFje WORKING CAPITAL MANAGEMENT ON PROFITABILITY BY PANEL DATA 5 6 ANALYSIS AND MULTI-CRITERIA DECISION MAKING TECHNIQUES

  Korkmaz, Ersin; Karabulut, Turgut; Güner, Mehmet

  Purpose: The aim of this study is to reveal and compare the effect of working capital management on return on assets with different analysis methods, based on the annual financial statement data of companies in the tourism sector traded in Borsa Istanbul (BIST) in the period 2012-2020. This study aimed to reveal the drawbacks of including in the model variables that are not an element of working capital management.Methodology: Panel data analysis, the analytical hierarchy process and the fuzzy analytical hierarchy process were used to reveal the effect of working capital management variables on return on assets based on the financial statement data of the companies.Results: As a result of the analysis, a significant relationship was identified between the rankings made by using the realized return on assets ratios and the rankings obtained by AHP and FAHP, while no significant relationship was found between the rankings obtained by panel data analysis.Conclusion: Including some variables in the model as a working capital management variable in panel data analysis may cause misinterpretation of the effects of real working capital variables on return on assets. When the model that emerged according to the AHP and FAHP methods was examined, the asset turnover rate and financial leverage ratio variables were determined as the ratios with the lowest effect on return on assets, as the elements of working capital management in the weighting made according to the opinions of the experts.

  • 
  İncele
• ArticleYalnız künye2023/r/ebyu/20236
  Crıtıc-mabac ve entropi-mabac yöntemleri ile finansal performans değerlendirmesi: bıst kurumsal yönetim endeksi üzerine bir araştırma

  Yavuz, Selahattin; Aytekin, Mehmet

  Bu çalışmada BIST Kurumsal Yönetim Endeksi’nde yer alan şirketlerin 2019- 2021 yılları arasına ait verileri için CRITIC-MABAC ve ENTROPİ-MABAC yöntemleri kullanılarak finansal performans sıralaması yapılmıştır. Araştırmada değerlendirme kriterleri olarak aktif kârlılık, özsermaye kârlılığı, brüt kâr marjı, dönem kâr marjı, FVÖK marjı, hisse başına kâr ve piyasa değeri/defter değeri değişkenleri kullanılmıştır. Bu kapsamda, kriter ağırlıklarını objektif olarak belirleme yöntemlerinden CRITIC ve ENTROPİ yöntemleri ile kriterlerin ağırlıkları hesaplanmış, daha sonra MABAC yöntemi ile bu şirketlerin yıllar itibari ile finansal performans sıralaması gerçekleştirilmiştir. ENTROPİ-MABAC ve CRITIC-MABAC yöntemleri ile elde edilen performans sıralamaları karşılaştırılmıştır. Analiz sonucunda CRITIC-MABAC ve ENTROPİ-MABAC yöntemlerine göre 2019 yılında performansı en iyi olan şirketin LOGO şirketi olduğu, 2020 ve 2021 yıllarında performansı en iyi olan şirketin ise PRKME şirketi olduğu belirlenmiştir.

  İncele
• ArticleYalnız künye2023/r/ebyu/20235
  Türkiye’deki mevduat bankalarının crıtıc-copras yöntemleriyle sıralaması

  Karabulut, Turgut; Akkaynak, Bilal

  Bankacılık sektörü ilişkili olduğu sektörel çeşitlilik bakımından bir ülkede hem finansal hem de reel sektör için yoğun öneme sahip kurumlar arasındadır. Özellikle mevduat bankalarının etkileşim içinde bulunduğu taraflar diğer banka türlerine göre daha fazla çeşitlenmektedir. Bu bakımdan bir ülkede özellikle mevduat bankacılığının yapı taşlarının sağlam temeller üzerine inşa edilmesi ve faaliyetlerindeki etkinliğin devamlı artış göstermesi beklenir. Bu uyumu yakalayamamış bankaların gelecek dönemde etkili ve verimli olabilmeleri düşünülemez. Bu çalışmada Türkiye’de faaliyet gösteren mevduat bankalarının etkinliklerinin kıyaslanması amaçlanmaktadır. Karşılaştırma yöntemi olarak CRITIC-COPRAS kullanılmıştır. Yöntem objektif bir ağırlıklandırma temeline dayanması ve kıyaslama yaptığı alternatiflerden ne düzeyde iyi ya da kötü olunduğuna dair bilgiyi yüzdesel olarak verebilmektedir. Araştırmada kullanılan veri seti araştırmacılar tarafından Türkiye Bankalar Birliği’nden 2016Q1-2022Q2 dönemlerini kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Araştırma sonucunda en önemli kriterin toplam krediler ve alacaklar/toplam aktifler değişkeni olduğu, en düşük öneme sahip değişkenin ise personel giderleri/diğer faaliyet giderleri değişkeni olduğu sonucu elde edilmiştir. Bankalar arası gerçekleştirilen etkinlik kıyaslamasında en düşük etkinlik düzeyine sahip bankanın Sociate Generale Bankası olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Bu çalışma ışığında farklı kriterler ve/veya yöntemler kullanılarak bankaların etkinlikleri tespit edilebilir.

  İncele
• ArticleAçık Erişim2023/r/ebyu/20160
  Bağımsız Denetim Şirketlerinin Critic-Copras Yöntemleriyle Sıralanması

  Kurnaz, Ersin; Karabulut, Turgut; Güner, Mehmet

  Bağımsız denetim, gerek işletmeler gerekse yatırımcılar açısından güven ortamının tesis edilmesi için gerekli bir süreçtir. Bundan dolayı, bağımsız denetime olan ihtiyaç ve bağımsız denetim şir- ket sayısı artmıştır. İşletmeler için bağımsız denetim şirketlerinin sundukları hizmetin kalitesi ve denetim şirketlerinin bu kalite çerçevesinde sıralanması önem kazanmıştır. Bu çalışma, Türkiye’de faaliyet gösteren ve dört büyük bağımsız denetim şirketi dışında kalan bağımsız denetim şirket- lerinin, 2017–2021 yılları arasında yayımladıkları şeffaflık raporlarından edinilen bilgiler doğrultu- sunda denetim kalitesi ve gelir performansı kriterlerine göre çok kriterli karar verme teknikleriyle sıralanmasını ve şirketler tarafından yayımlanan şeffaflık raporlarına ilişkin bir durum tespiti yapıl- masını amaçlamaktadır. Çalışmada sıralama yapmak üzere ele alınan kriterler bağımsız denetim şirketlerinin sorumlu denetçi sayısı, denetçilere verilen yıllık eğitimlerin süresi, şirketin bağımsız denetim hizmetlerinden elde ettiği gelir, bağımsız denetim dışındaki denetim ve güvence hizmet- lerinden elde ettiği gelir, denetim dışı hizmetlerden elde edilen gelir ve Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar (KAYİK) sayısı olarak belirlenmiştir. Araştırmanın evrenini Kamuyu Aydınlatma Platformu verilerine göre, 2022 yılında Türkiye’de faaliyet gösteren 86 adet bağımsız denetim şirketi oluştur- maktadır. Bu şirketlerden dört büyük bağımsız denetim şirketi ve şeffaflık raporları bulunmayan ya da şeffaflık raporlarında eksik bilgiler bulunan şirketler çalışma kapsamından çıkartılarak çalışma verileri tam olan 28 bağımsız denetim şirketinin bilgileri kullanılmıştır. CRITIC yöntemine göre en önemli kriter sorumlu denetçi sayısı olup, diğer kriterler sırasıyla eğitim süresi, şirketin bağımsız denetim hizmetlerinden elde ettiği gelir, şirketin diğer denetim ve güvence hizmetlerinden elde ettiği gelir, denetim dışındaki hizmetlerden edinilen edilen gelir ve KAYİK sayısı olarak tespit edil- miştir. Daha sonra COPRAS yöntemine göre en iyi ilk üç bağımsız denetim şirketi sırasıyla AAC, MERİDYEN ve GÜRELİ olurken, son üç bağımsız denetim şirketi sırasıyla MBK, DMF ve ARILAR şeklinde sıralanmıştır. Ayrıca şeffaflık raporlarının bir standart dâhilinde hazırlanmadığı, özellikle içerikleri açısından farklılıklar olduğu belirlenmiştir.

  • 
  İncele