Lisansüstü Tezler
Koleksiyondaki öğeler
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023GME temelli etkinliklerin öğrencilerin veri işleme öğrenme alanındaki başarıları üzerindeki etkisi ve uygulamaya dair öğrenci görüşleri
Çağla Çelik
Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin veri işleme öğrenme alanın da GME temelli uygulamanın öğrencilerin başarı yönelimleri ve GME ile işlenen dersin öğrencilerin düşüncelerindeki etkisinin ne yönde olduğunu incelemek amaçlanmıştır. Bu kapsamda araştırmada gelişmiş karma yöntemlerde müdahale deseni yöntemi kullanılmıştır. Araştırma Doğu Anadolu Bölgesi'ne bağlı olan bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 60 ortaokul öğrencinin katılımıyla gerçekleşmiştir. Veriler "Gerçekçi Matematik Eğitimi Destekli Öğretim Yöntemi Hakkında Öğrenci Görüşme Formu", "Matematiği Gerçek Yaşamla İlişkilendirme Becerisi Tanılayıcı Form", başarı testi, öğrenci günlükleri, araştırmacı notları ve GME'ye uygun olarak hazırlanan etkinlikler kullanılarak toplanmıştır. Nicel veriler alt problemlerde hedeflenen amaçlar doğrultusunda SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Öğrencilerin ön test ve son test başarı puanları arasında anlamlı bir fark olup olmadığı parametrik olmayan testlerden Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın nitel verileri ise içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analizler sonucunda GME dayalı öğretimin 5, 7 ve 8. sınıflarda GME'nin öğrencilerin akademik başarısını olumlu yönde etkilediği görülmüş fakat 6. sınıf düzeyinde öğrencilerin akademik başarıları üzerinde GME'nin etkisi olmamıştır. Öğrenciler GME ile işlenen derslerde daha önce böyle bir öğrenim yapmadıklarını ayrıca ders sürecinde çok eğlendikleri, arkadaşları ile daha çok iletişime geçerek aktif olduklarını ve gelecekteki derslerinde de bu yöntemin olmasını ifade etmişlerdir. Genel olarak sınıf seviyelerinde öğrencilerin matematiği alışveriş ve oyun alanında yoğun olarak kullandıkları görülmüş olsa da birçok farklı alanda kullandıkları sonucu da ortaya çıkmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Ortaokul öğrencilerinin rutin olmayan problemlerin çözümünde kullandıkları üstbilişsel davranışların incelenmesi
Tuğba Demiröz
Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin rutin olmayan problemlerin çözümünde kullanmış oldukları üstbilişsel davranışlar ve doğru çözümleri ayıran üstbilişsel davranış dizilimleri incelenmiştir. Bu kapsamda araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Çalışma bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan 11 ortaokul öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri Wilson (2001) tarafından geliştirilen multi method interview yöntemi ile toplanmış, bu süreçte rutin olmayan problemler kullanılmıştır. Verilerin analizi, betimsel analiz yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda öğrencilerin rutin olmayan problemlerin çözümünde farkındalık, düzenleme ve değerlendirme boyutlarına ait davranışları birbirine yakın bir yüzdeyle kullandıkları tespit edilmiştir. Öğrenciler süreç içerinde en fazla plan yapma davranışını kullanmıştır. Diğer bir bulgu olarak öğrencilerin doğru ve yanlış çözümlerde genel olarak sürece farkındalık boyutuna ait davranış ile başladıkları, düzenleme boyutuna ait davranış ile devam ettikleri ve değerlendirme boyutuna ait davranış ile süreci bitirdikleri görülmüştür. Süreç sonunda doğru çözüme daha fazla ulaşan öğrencilerin farkındalık boyutuna ait belirli davranışları kullandığı tüm sorularda doğru sonuca ulaştıkları tespit edilmiştir. Yine süreç sonunda doğru çözüme daha fazla ulaşan öğrencilerin sonucu kontrol etme davranışını gösterdiği tüm sorularda doğru çözüme ulaştığı görülmüştür.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Hemşirelerde beş faktör kişilik modelinin öğrenilmiş çaresizlik üzerine etkisinin incelenmesi
Gülay Soyfidan
Amaç: Araştırma hemşirelerde beş faktör kişilik modelinin öğrenilmiş çaresizlik üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Araştırma bir ildeki Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışan hemşirelerle Ekim 2022-Eylül 2023 tarihleri arasında kesitsel ve tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Evrenden örneklem seçimine gidilmemiş ve ulaşılabilen 392 hemşire araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmanın verileri "Kişisel Bilgi Formu", "On-Madeli Kişilik Ölçeği", "Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği" kullanılarak ve katılımcılara yüzyüze anket formu verilerek toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin istatistiki analizleri SPSS 26.0 ve AMOS 23 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin %75.3'ünün kadın, %59.2'sinin 20-29 yaş aralığında, %78.6'sının lisans mezunu, %56.1'inin evli olduğu görülmüştür. "Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği" puan ortalamaları 34.5± 6.96 olarak hesaplanmıştır. Yapılan regresyon analizinde "On-Maddeli Kişilik Ölçeği" nin toplam puanı olmaması sebebiyle ölçek alt boyutlarıyla incelenmiş ve tüm alt boyutlarının öğrenilmiş çaresizlik düzeyi üzerinde etkili olduğu görülmüştür. "On-Madeli Kişilik Ölçeği" nin "Dışa Dönüklük" alt boyutunun bir birimlik artışı "Öğrenilmiş Çaresizlik" düzeyi üzerinde 0.439'luk bir azalma, "Uyumluluk" alt boyutunun bir birimlik artışı "Öğrenilmiş Çaresizlik" düzeyi üzerinde 0.230'luk bir artma, "Sorumluluk" alt boyutunun bir birimlik artışı "Öğrenilmiş Çaresizlik" düzeyi üzerinde 0.434'lük bir azalma, "Duygusal Dengelilik" alt boyutunun bir birimlik artışı "Öğrenilmiş Çaresizlik" düzeyi üzerinde 0.439'luk bir artma ve "Deneyime Açıklık" alt boyutunun bir birimlik artışı "Öğrenilmiş Çaresizlik" düzeyi üzerinde 0.383'lük bir azalma meydana getirmektedir. Sonuç: Araştırma sonucunda, hemşirelerin kişilik özelliklerinin öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri üzerinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Hemşirelerin kişilik özelliklerinin öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri üzerindeki etkilerinin bilinmesi, hemşirelerin baş etme stratejilerinin güçlendirmede hizmet içi eğitimlerin verilmesi önerilmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Özel gereksinimli çocuğu olan annelerin bakım verme yükü ve stres durumlarının incelenmesi
Gülsüm Sevgi
Amaç: Bu araştırma özel gereksinimli çocuğu olan annelerin bakım verme yükü ve stres durumlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte olan araştırma, Bingöl il merkezinde bulunan Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde Eylül 2022 ve Eylül 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini belirtilen tarihler arasında Bingöl il merkezinde Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan 2072 çocuğun annesi oluşturmaktadır. Örneklemini ise evreni bilinen örnekleme yöntemi ile 324 birey olarak belirlenmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği" ve Algılanan Stres Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde, ortalama, standart sapma, Tek Yönlü Varyans analizi, Bağımsız Gruplarda t Testi, Pearson Korelasyon ve Basit Doğrusal Regresyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular: Annelerin %44'ünün 30-39 yaş grubunda olduğu, %87.0'sinin bir engelli çocuğunun olduğu ve %51.9'unun çocuğunun zihinsel engelli olduğu bulunmuştur. Annelerin toplam puan ortalamasının Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği için 26.71±8.80 ve Algılanan Stres Ölçeği için 27.00±11.35 olduğu belirlenmiştir. Annelerin yaş, eğitim durumu, gelir durumu ve çocuğunun engel türü Zarit Bakım Verme Yükü ölçeği puan ortalaması üzerinde; yaşadığı yer ve sahip olduğu engelli çocuk sayısı ise Algılanan Stres ölçeği puan ortalaması üzerinde etkili değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Annelerin Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği puanları ile Algılanan Stres Ölçeği puanları arasında pozitif bir korelasyon olduğu saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: Çalışma sonucunda özel gereksinimli çocuğa sahip olan annelerin bakım yükü arttıkça stres düzeylerinin arttığı bulunmuştur. Özel gereksinimli çocuğa sahip olan annelerin bakım yükünü azaltmaya yönelik olarak ekonomik destek verilmesi ve annelerin özel gereksinimli çocuk bakımına yönelik bilgilendirme ve eğitim çalışmaları önerilmektedir. 2023, 60 Sayfa Anahtar Kelimeler: Algılanan stres, Anne, Bakım yükü, Hemşirelik, Özel gereksinimli çocuk
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Doğal dil işleme ile terör tehdit unsurlarının tespit edilmesi
Ahmet Güler
Günümüz dünyasında milyonlarca verinin anlaşılır hale getirilmesi önem kazanmıştır. Özellikle bu veriler kullanılarak suç teşkil eden konularda daha hızlı adımlar atılabilmesi için veri analizinin hızlı yapılabilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda yapay zeka biliminin doğal dil işleme yöntemi ile gerçekleştirilen duygu analizi, olası can ve mal kayıplarının ortadan kaldırılmasına imkân sağlamaktadır. Ayrıca olası terör bölgelerinde bütün telsiz frekansları aynı anda dinlenerek terör örgütlerinin saldırıları doğal dil işleme yöntemleri ile analiz edilerek saldırı gerçekleşmeden engellenebilir. Bu yüksek lisans tez çalışmasında, terör tehdit unsurlarının tespiti için sanal ortamdaki metin, ses ve görüntü verilerinin analizinde yapay zeka biliminin doğal dil işleme yöntemleri kullanılmıştır. Böylelikle terör bölgelerinde terör unsurlarının görüşmelerinin analizi yapılarak, özellikle kolluk kuvvetlerinin sağlıklı müdahalesi ve can güvenliğinin sağlanması amaçlanmıştır. Tez çalışmasında doğal dil işleme bilimi ile ilgili kavramsal yapı ve doğal dil işleme yöntemleri detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Ele alınan yöntemler ile modeller oluşturulup sonuçlar sunulmuştur.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim20238 haftalık kalistenik antrenmanların 10-12 yaş arası badmintoncularda çeviklik, esneklik ve sıçrama üzerine etkisi
Oktay Aydın
Amaç: Bu çalışmada amaç; 10-12 yaş badmintonculara uygulanan kalistenik antrenmanların motorik özellikler üzerine etkilerini incelemektir. Materyal ve Metot: Çalışmaya, 10 deney, 10 kontrol, 10 sedanter toplam 30 gönüllü katıldı. Deney grubuna 8 haftalık kalistenik egzersiz, badminton kontrol grubuna badminton çalışmaları uygulandı. Sedenter gruba ise herhangi bir egzersiz yapılmaksızın 8 hafta öncesi ve sonrası motorik ölçümler uygulandı. Çalışmalar öncesi ve sonrasında boy, kilo, otur eriş testi, t çeviklik testi, dikey sıçrama, el kavrama ve 30m sürat parametreleri ölçüldü. Verilerin analizinde ön test sonuçları gruplar arası karşılaştırmasında One-Way Anova, grup içi ön-son test karşılaştırılmasında Paired-Samples T Testi, gruplar arası ön-son test karşılaştırılmasında tekrarlı ölçümler ANOVA, takip testi için Post-hoc=Tukey kullanıldı. Bulgular: Grupların ön-son test karşılaştırmasında deney grubu son test dikey sıçrama testindeki artışın diğer gruplardan anlamlı derecede yüksek olduğu tespit edilmiş, diğer parametrelerde anlamlı fark oluşmamıştır. Deney grubunun grup içi ön-son test karşılaştırılmasında, esneklik, dikey sıçrama, pençe kuvvetinde anlamlı farklar olduğu görülürken, kontrol grubunda esneklik ve pençe kuvvetlerinin geliştiği tespit edildi. Sedanter grupta ise, esneklik, çeviklik, dikey sıçrama, pençe kuvveti parametrelerinde anlamlı artışlar olduğu tespit edildi. Sonuç: 10-12 yaş arası tüm gruplarda (deney, badminton kontrol ve sedenter kontrol) 8 haftanın sonunda ölçülen motorik özelliklerde (esneklik, dikey sıçrama, pençe kuvveti) pozitif artışlar olduğu görülmüştür. Dikey sıçramanın 8 haftada tüm gruplarda geliştiği fakat Kalistenik antrenmanların dikey sıçramayı daha yüksek düzeyde geliştirdiği görülmüştür. Araştırmada elde edilen sonuçlar 10-12 yaş döneminde motorik özelliklerin egzersizden bağımsızda artış eğiliminde olduğu, bunun yanında gelişimin artırılmasında kalistenik antrenmanların etkili olduğu söylenebilir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Türk güreş milli takım sporcularının beslenme alışkanlık düzeylerinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi
Kader Yıldız
Bu araştırmada Türk güreş milli takımında yer alan sporcularının beslenme alışkanlık düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nicel yöntem takip edilmiş olup ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubu Türk Güreş Milli Takımında yer alan 197 sporcudan oluşmaktadır. 197 kişiden toplanan veriler, SPSS aracılığıyla çözümlenmiştir. Ölçeklerin Cronbach's alfa değeri 0,824 olarak hesaplanmıştır. Analizlerde verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edildiği için parametrik yöntemler kullanılmış fark testlerinde t-testi ile tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda; sporcuların beslenme alışkanlıklarında yeterli olma durumu yüksek oranda tespit edilmiştir. Beslenme alışkanlığının yeterlilik durumu bazı demografik değişkenlere göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu farklılıklar, demografik değişkenlerden cinsiyete, sporcu beslenme konusundaki bilgi kaynağına göre anlamlı yönde bulgulanırken, yaş, baba eğitim durumu ve sigara kullanma durumuna göre farklılık göstermediği bulgulanmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Cevdet Ametov'un Toplar Susqan Soñ isimli eseri esasında Kırım Tatar Türkçesinde özne
Gülşah Merve Erarslan Tan
Cümlenin ögelerinden biri olan özne, Türkiye Türkçesinde ve Kırım Tatar Türkçesinde üzerinde durulması gereken önemli bir konudur. Öznenin ele alındığı bu çalışmada Kırım Tatar Türkçesinde öznelerin nasıl oluştuğu, hangi kelime/kelime gruplarının özne olabildiği, isim ve fiil cümlelerinde özne farklılıklarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Kırım Tatar edebiyatı yazarlarından Cevdet Ametov'un Toplar Susqan Soñ adlı eserindeki cümlelerin özneleri taranıp isim ve fiil cümlelerine göre tasnif edilmiştir. Eserdeki cümleler önce transkribe edilip sonrasında Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Böylece öznenin Kırım Tatar Türkçesinde kullanış özellikleri belirlenmiştir. Bu çalışma "Söz Başı", "Giriş", Yöntem", "Birinci Bölüm", "İkinci Bölüm", "Üçüncü Bölüm" ve "Sonuç" tan oluşmaktadır. Çalışmanın sonunda, doğrudan ya da dolaylı olarak faydalanılan eserlerin yer aldığı "Kaynakça" bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Özne, Kırım Tatar Türkçesi, Cevdet Ametov.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Farklı habitatlarda (serpantin, jips, kireçtaşı) yetişen bitki türlerinin antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi
Tuğçe Varol
Bu çalışmada, Erzincan il sınırları içerisinde farklı habitatlarda (jips, kalker, serpantin) yetişen 13 endemik bitki türü Jips (Gypsophila lepidioides Boiss., Psephellus recepii Wagenitz & Kandemir, Tanacetum heterotomum (Bornm.) Grierson, Verbascum alyssifolium Boiss.), kalker (Chrysophthalmum montanum (DC.) Boiss, Cyclotrichium niveum (Boiss.) Manden. & Scheng, Phlomis oppositiflora Boiss. & Hausskn, Teucrium leucophyllum Montbret & Aucher ex Bentham) serpantin (Convolvulus pseudoscammania C. Koch., Fumana aciphylla Boiss., Gladiolus halophilus Boiss. & Heldr., Hypericum thymbrifolium Boiss & Noé, Salvia indica L.) ile çalışılmıştır. Bitkiler yaprak, dal ve kök olmak üzere farklı organlara ayrılarak bu organlarda fenolik (TPC) ve flavonoid (TPF) içerik ile antioksidan aktivite (DPPH, FRAP) analizi yapılmıştır. Analiz sonuçları, SPSS 22 İstatistik Paket Programında değerlendirilmiş olup habitatlarda yetişen bitkiler arasında farklılıklar tespit edilmiştir. Bitkilerin fenolik, flavonoidlerin içerikleri ile antioksidan aktiviteleri arasında güçlü yönde korelasyon bulunmuştur. Sonuç olarak farklı ekolojik koşullarda yetişen bitkilerin fenolik, flavonoid içeriği ile antioksidan aktivitelerinin önemli ölçüde değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Basit makineler ünitesinin öğretiminde model kullanımının bazı değişkenler üzerine etkisinin belirlenmesi
Ayşenur Özbilir
Bu çalışmanın amacı modele dayalı fen öğretiminin öğrencilerin eleştirel görsel okumalarına, fen bilimlerine karşı tutumlarına ve akademik başarılarına etkisini incelemektir. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi ile yapılmış olup yarı-deneysel desenlerden ön test- son test kontrol grup modeli kullanıldı. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılında, Doğu Anadolu'nun küçük ölçekli bir ilinde bulunan üç farklı okuldaki, ortaokul 8. sınıfta öğrenim gören 62 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada fen bilimleri dersi 8. sınıf üniteleri içinde yer alan basit makineler seçildi. Araştırmadaki veriler; "Basit Makineler Akademik Başarı Testi", "Fen Bilimlerine Yönelik Tutum Ölçeği" ve "Eleştirel Görsel Okuma Ölçeği" ile toplanılan verilerden oluşmaktadır. Her iki gruba Akademik Başarı Testi, Fen Bilimlerine Yönelik Tutum Ölçeği ve Eleştirel Görsel Okuma Ölçeği ön test ve son test olarak uygulandı. Çalışmada deney grubunda modele dayalı öğretim gerçekleştirilirken, kontrol grubunda Millî Eğitim Bakanlığının Fen Öğretim Programında ön görülen öğretim yöntem ve stratejileri ile dersler işlendi. Araştırmada elde edilen veriler bir istatistik paket programı kullanılarak analiz edildi. Yapılan analizlerde modele dayalı fen öğretiminde öğrencilerin akademik başarı testinde, fen bilimlerine yönelik tutum testinde ve eleştirel görsel okuma testinde deney grubunu lehine anlamlı farklılık meydana geldiği görüldü. Literatürde yapılan benzer çalışmaların sonuçlarıyla, elde edilen sonuçların birbirine paralel oldukları görüldü.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Eustigmaeus absens (Acari: stigmaidae) türünden üretilen ve gümüş nanoparçacıkları dekore edilmiş kitinin, karakterizasyonu ve antibakteriyel özellikleri
Şifanur Uğurlu
Bu çalışmada Eustigmaeus absens Doğan (Acari) akar türünden kimyasal yöntemle 3D kitin elde edildi ve elde edilen kitin üzerine gümüş nanoparçacıkları dekore edildi. Elde edilen kitinler seyreltilmiş toplam yansıma-Fourier dönüşümlü infrared spektroskopisi (ATR-FTIR), stereo mikroskop, faz-kontrast donanımlı ışık mikroskobu, taramalı elektron mikroskobu (SEM), enerji dağılımlı X-ışını spektrometresi (EDX) ve geçirimli elektron mikroskobu (TEM) analizleri ile karakterize edildi ve antibakteriyel aktiviteleri değerlendirildi. Elde edilen kitinin yapısında karbon (C), azot (N), oksijen (O) elementlerinin yer aldığı, eser miktarda kalsiyum (Ca) elementinin bulunduğu belirlendi. ATR-FTIR analizi ile α-kitin için karakteristik olan amid-I ve amid-II bantları gözlemlendi. SEM görüntüleri ile kitin yüzeyinin makro gözenekler, mikro gözenekler ve kesik nanoliflerden oluştuğu açığa çıkarıldı. TEM analizi ile gümüş nanoparçacıkların boyutlarının 6-20 nm arasında farklılık gösterdiği belirlendi. Stereo mikroskop ve faz-kontrast donanımlı ışık mikroskobundan alınan görüntüler organizmanın üç boyutlu yapısını bozmadan kitin elde edildiğini gösterdi. Ayrıca gümüş nanoparçacıklı kitinin Escherichia coli ATCC 25922 ve Staphylococcus aureus ATCC 29213bakterilerine karşı antibakteriyel aktivite sergilediği belirlendi
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Platon'un İdealar Dünyası, Hz. Muhammed'in Hira Mağarası ve Alice'in Harikalar Diyarından hareketle hakikati anlamak
Zeynep Karakelle
Hakikat problemine din ve felsefe kendi disiplinleri çerçevesinde bir cevap arayışındadır. Bu ortak arayış farklı dönemlerde farklı şekillerde ele alınmıştır. Bu araştırma ile bizim ortaya koymaya çalıştığımız esas amacımız; hakikate, din, felsefe ve masalın farklı farklı gittikleri yolun birbirlerine ne kadar benzediğini göstermek ve bu benzerliklerden hareketle hakikatin tekliğinin anlaşılabileceği iddiasını desteklemektir. Bu amaç için ilkçağ felsefesinin önemli ismi olan Platon ile felsefi yolun hakikat anlayışı, Semavi dinlerin sonuncusu olan İslam Dininin Peygamberi Hz. Muhammed ile de dini yolun hakikat anlayışı arasındaki benzerlikler ele alınıp değerlendirilecek ve hakikatin özüne giden yolların ortak evreleri sırasıyla ortaya koyulacaktır. Bu iki hakikat yolunun yanı sıra şimdiye kadar hakikat başlığı altında hiç ele alınmamış Alice Harikalar Diyarında kitabının başkahramanı olan Alice'in maceraları eklenecektir. Farklı dönemlerde, felsefe, din ve masal olmak üzere farklı anlayışların içinde çok benzer süreçle hakikate ulaşmayı amaçlayan Platon, Hz. Muhammed ve Alice'in geçtikleri evreler ve yollarının benzerlikleri, tek hakikat iddiasını desteklemekte oldukça önemli rol oynayacaktır. Anahtar Kelimeler: Alice Harikalar Diyarında Hakikat, Hz. Muhammed, Platon.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin örgütsel mutluluk ve motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Fatma Akkaya
Bu araştırmanın amacı okul yöneticilerinin öğretmenler tarafından algılanan liderlik stilleri ile öğretmenlerin örgütsel mutluluk ve motivasyon düzeyleri arasındaki olası ilişkinin yönünü ve düzeyini belirlemektir. Araştırma 2022–2023 eğitim-öğretim yılında Erzincan il merkezinde görev yapan okul öncesi, ilkokul, ortaokul, lise ve özel eğitim öğretmenlerini kapsamaktadır. Araştırmanın çalışma grubunda 547 öğretmen yer almıştır. Araştırmada liderlik stilleri ölçeği, örgütsel mutluluk ölçeği ve motivasyon ölçeği kullanılarak veriler elde edilmiştir. Bu araştırmada ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin genellikle dönüşümcü liderlik davranışı sergilediği ve öğretmenlerin örgütsel mutluluk ve motivasyon algılarının yüksek olduğu görülmüştür. Örgütsel mutluluk üzerinde dönüşümcü liderlik ve serbest bırakıcı liderlik stilinin anlamlı bir yordayıcı olduğu görülmektedir. Motivasyon alt boyutları üzerinde sadece dönüşümcü liderlik stilinin anlamlı bir yordayıcı olduğu, sürdürümcü liderlik stili ile serbest bırakıcı liderlik stillerinin anlamlı bir yordayıcı olmadıkları görülmektedir. Standardize edilmiş regresyon katsayısına (β) göre, yordayıcı değişkenlerin motivasyon üzerindeki göreli önem sırası; dönüşümcü liderlik stili, serbest bırakıcı liderlik stili, sürdürümcü liderlik stili şeklindedir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre dönüşümcü liderlik stili ile motivasyon alt boyutları olan içsel faktörler ve dışsal faktörler ile pozitif yönde orta düzeyde , yönetsel süreçler ile pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir. Dönüşümcü liderlik stili ile örgütsel mutluluk arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Yeni sentezlenmiş flor ve metoksi sübstitüe kalkon bileşiklerinin olası anti-kanser etkisinin farklı hücre hatlarında değerlendirilmesi
Gamze Ceren Bebek
Amaç: Kalkon bileşikleri, 1,3-diaril-2-propen-1-on yapısı taşır ve antikanser aktivite olmak üzere pek çok biyolojik aktiviteye sahiptir. Kalkon ailesi, hücre döngüsü bozma, otofaji düzenleme, apoptoz indüksiyonu gibi birçok mekanizma yoluyla kansere karşı in vivo ve in vitro aktivite göstermektedir. Bu bilgiler ışığında gerçekleştirilen tez kapsamında, A549, MCF7, HEPG2 ve HDFa hücre hatlarında bir seri flor ve metoksi türevi kalkonların farklı konsantasyonlarda antikanser aktivitelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Sentezi gerçekleştirilmiş bir seri flor ve metoksi türevi kalkon bileşiklerinin farklı konsantrasyonlarının A549, MCF7, HEPG2 ve HDFa hücre hatları üzerinde hücre canlılığına etkisi kolorimetrik bir yöntem olan MTT yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca pozitif kontrol olarak doksorubisin etken maddesi kullanılmıştır. Bulgular: Elde edilen sonuçlar doğrultusunda 7 no'lu bileşiğin tüm hücre hatlarında canlılığı önemli ölçüde azalttığı görülmektedir. 2 no'lu bileşik MCF-7 hücre hattında sitotoksik (IC50: 44,84,5 M) bulunmuştur ancak, A549 ve HEPG2 hücreleri üzerinde etkili bir sitotoksik aktiviteye sahip olmadığı gözlenmiştir. 7 no'lu bileşiğin dışındaki test maddelerinin HEPG2 hücreleri üzerinde etkili bir sitotoksik etkiye sahip olmadığı bulgular arasındadır. Sonuç: Daha önce sentezi gerçekleştirilmiş bir seri flor ve metoksi türevi kalkon bileşiklerinin antikanser etkileri daha önce çalışmamış olup, bu tez çalışması ile biri sağlıklı hücre hattı olmak üzere üç farklı kanser hücresi üzerinde canlılığa etkileri araştırılmıştır. MTT yöntemi uygulanmış ve bileşiklerin inhibitör konsantrasyon 50 (IC50) değerleri elde edilmiştir. Bu verilerin yayınlanması ile mevcut bilimsel birikim için önemli düzeyde katkı elde edilmesi beklenmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Ortaöğretim beden eğitimi ve spor dersi öğretim programına yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesi
Emre Çalık
Bu araştırmada beden eğitimi ve spor (BES) öğretmenlerinin 2018 yılında uygulanmaya başlanan ortaöğretim BES dersi öğretim programına yönelik görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Erzincan ilinde, 2021-2022 eğitim öğretim yılında ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan 20 BES öğretmeni ile görüşmeler yapılarak gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler nitel veri analiz yöntemleri ile incelenmiştir. Verilerin incelenmesinde betimsel analizi tekniği kullanılmıştır. Katılımcıların görüşleri sonucunda çalışmanın bulguları incelendiğinde BES dersinin uygulanmasında öğrencilerin ilgi ve isteklerini dikkate aldıklarını, öğretim programının perspektifinde yer alan değerleri ve yetkinlikleri derste kısmen kullandıklarını ve bunları hayata transfer etmeleri için imkân sağladıkları anlaşılmıştır. Bunun yanında BES öğretmenlerinin öğretim programının amacına uygun hareket etmedikleri, BES'in özel amaçlarını öğrencilere aktarmada sınırlı kaldıkları tespit edilmiştir. Ayrıca iş sağlığı ve güvenlik kurulları ve okul aile hekimiyle öğrencilerin sağlık kontrollerinden geçirilmesi için herhangi bir çalışma yapmadıkları görülmüştür. Çalışmada elde edilen bulgular ışığında, öğretmenlerin programa ilişkin bilgilerinin arttırılmasını sağlayacak çalışmaların yapılmasının gerekliliği ortaya çıkmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Firdevsî-i Rûmîsüleymânnâme-i Kebîr (27. cilt) inceleme-metin
Naime Yurt
Klasik Türk Edebiyatı açısından önemli bir yere sahip olan Süleymânnâme-i Kebîr, 15. yüzyılın sonu ile 16. yüzyılın başlarında Firdevsî-i Rûmî tarafından kaleme alınmıştır. Mensur kısımlar ağırlıklı olmakla birlikte manzum mensur karışık olarak yazılmıştır. Bu çalışmada Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Hazine 1527'de kayıtlı olan Firdevsî-i Rûmî'nin Süleymânnâme-i Kebîr adlı eserinin 27. cildi transkribe edilerek Latin harflerine aktarım ve metnin incelenmesi yapılmıştır. Süleymânnâme-i Kebîr, Eski Anadolu Türkçesinin dil özelliklerini barındırmaktadır. Didaktik ve öğüt mahiyetinde bir eserdir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Seyreltme tekniği kullanılarak farklı şiddet oranlarının ortalama atom numarası ile değişiminin incelenmesi
Mehmet Fatih Temiz
Bu çalışmada kalitatif analiz için farklı şiddet oranlarının ortalama atom numarası ile değişimi EDXRF sisteminde araştırılmıştır. Çalışmada on dört farklı numune kullanılmıştır. Ortalama atom numaraları 9,743 ile 83 arasında olan numuneler bizmut ve selüloz tozlarının farklı oranlarda karıştırılmasıyla elde edilmiştir. Numuneler Am-241 kaynağından çıkan 59,54 keV enerjili fotonlar ile uyarılmıştır ve 5,9 keV'de 182 eV rezolasyona sahip bir HPGe detektör kullanılmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Gediz havzasının kuraklık analizi
Muhammet Safa Alkoyun
Kuraklık su kaynaklarının belirli bir dönem için azalmasıdır. Sanayileşme, hızlı nüfus artışı ve son yıllardaki iklim değişikliğinin de etkisiyle en masraflı doğal afetlerden biri haline gelmiştir. Kuraklığın genel olarak 4 türü vardır; meteorolojik, tarımsal, hidrolojik ve sosyoekonomik kuraklık. Kuraklık tarımı, yağışı, yeraltı sularının, göllerin ve nehirlerin su seviyelerini, toprak nemini, taşkın/sel ile kuraklık sıklığı ile şiddetini ve hidroenerji üretimini kötü şekilde etkiler. Bu sebeple kuraklık konusunda yapılan araştırmalar son yıllarda artmış, kuraklıktan etkilenen bölgeler belirlenmeye çalışılmıştır. Gediz Havzası'nda son 45 yılın yağış, sıcaklık ve göreceli nemlilik verilerini kullanarak çeşitli kuraklık indisleriyle havzanın kurak ve nemli dönemlerini belirlemeyi ve yağış ile sıcaklık değerlerinin çeşitli istatistiksel yöntemler ile eğilim özelliklerini belirlemeye amaçlayan bu çalışmada; birinci bölümde kuraklık hakkında genel bir bilgi ve literatür özeti verilmiş, ikinci bölümde kuraklık analizinde kullanılan indisler ve istatistik yöntemler tanıtılmış, üçüncü bölümde çalışma alanı ve çalışmada kullanılan veriler tanıtılmış, dördüncü bölümde araştırma bulguları ortaya konmuş, beşinci ve son bölümde ise elde edilen sonuçlar irdelenmiştir. Sonuçta çeşitli indislere ve ölçeklere gore havzanın kurak ve nemli dönemleri belirlenmiş, sıcaklık ve yağış verilerinin eğilimleri belirlenmiştir. Çalışmanın Gediz Havzası'nın çeşitli kuraklık indisleriyle incelenmesi ve yağış ile sıcaklık eğilimlerinin belirlenmesi açısından literatüre katkı yapacağı düşünülmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Doğrudan yabancı yatırım, ekonomik büyüme ve çevresel kirlilik ilişkisi: OECD ülkeleri örneği
Asuman Mermer
Son yıllarda çevresel sorunların artması ile ülkeler, bu sorunlara sürdürülebilir çevre açısından çözüm odaklı politikalar sunma yoluna girmişlerdir. Bu çalışmada, seçilmiş OECD ülkeleri (Avusturya, Avusturalya, Belçika, Şili, Kolombiya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, İrlanda, İtalya, Japonya, Kore Cumhuriyeti, Meksika, Hollanda, Yeni Zelanda, Norveç, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre, Türkiye, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri) üzerine 1990-2018 dönemi yıllık verileri ile doğrudan yabancı yatırım, ekonomik büyüme ve enerji tüketimi değişkenlerinin, CO2 emisyonu üzerindeki kısa ve uzun dönemli etkisi araştırılmaktadır. Elde edilen bulgularda, LLC Panel Birim Kök Testi, serilerin farklı seviyede durağan olduklarını göstermektedir. Öte yandan, değişkenler arasındaki ilişkinin analizinde kullanılan Panel ARDL yöntemi- PMG uzun dönem sonuçları, doğrudan yabancı yatırım, ekonomik büyüme ve enerji tüketimindeki artışların CO2 emisyonunu artırdığını orta-ya koymaktadır. Kısa dönemde ise, kişi başına düşen milli gelir ve enerji tüketiminde-ki artışların CO2 emisyonunu artırdığı sonucuna ulaşmaktayız. Son olarak, Dumitrescu ve Hurlin (2012) Panel Nedensellik Testi sonucunda, enerji tüketimi ile CO2 emisyonu arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunurken; doğrudan yabancı yatırımdan CO2 emisyonuna ve doğrudan yabancı yatırımdan, kişi başı milli gelire tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Çevresel Kirlilik, Doğrudan Yabancı Yatırım, Ekonomik Büyüme, Enerji Tüketimi, Seçilmiş Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Kur'ân'da ilim, hikmet ve sabır ilişkisi: Hz. Mûsâ ve sâlih kul kıssası örnekliğinde
Meryem Ömeroğlu
Hz. Mûsâ ve sâlih kul kıssası örnekliğinde ilim, hikmet ve sabır ilişkisini araştıran bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde ilim, hikmet ve sabır kavramları İslâmî kaynaklar ışığında incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ilgili kavramlar bağlamında Hz. Mûsâ ve sâlih kul kıssası açıklanmıştır. Son bölümde ise Hz. Mûsâ ve sâlih kul kıssası bağlamında ilim, hikmet ve sabır kavramlarının yakın ilişkisi üzerinde durulmuştur. İlim, hikmet ve sabır örnekleriyle dolu olan Hz. Mûsâ ve sâlih kul kıssası bu kavramların pratik boyutuna dikkat çekmektedir. Kıssada ilmin temsilcisi konumunda olan Hz. Mûsâ hikmetin temsilcisi konumunda olan sâlih kula tabi olmuştur. İlmî bir şahsiyet olan Hz. Mûsâ'nın gerçekleşen olaylara karşı sabırsızlığı ise onun hikmete ulaşmasında en büyük engel olmuştur. Anahtar Kelimeler: İlim, Hikmet, Sabır, Hz. Mûsâ ve Sâlih Kul Kıssası
