Yazarlar
- Suleyman, Halis(167)
- Mammadov, Renad(95)
- Türkeş, Cüneyt(84)
- Aydin, Sonay(83)
- Altuner, Durdu(74)
- Suleyman, Bahadir(68)
- Isik, Arda(67)
- Beydemir, Şükrü(66)
- Kantarci, Mecit(64)
- Kurt, Nezahat(57)
- Demir, Yeliz(54)
- Bulut, Seval(51)
- Arslan, Yusuf Kemal(50)
- Sofu, Hakan(50)
- Coban, Taha Abdulkadir(49)
- Karakeçili, Faruk(47)
- Altay, Ahmet(46)
- Huyut, Mehmet Tahir(46)
- Aydin, Suleyman(45)
- Türkmenoğlu, Burçin(45)
- Kuzucu, Mehmet(40)
- Yazici, Gulce Naz(40)
- Peker, Kemal(39)
- Algul, Oztekin(38)
- Cicek, Betul(37)
- Mertoglu, Cuma(36)
- Camurcu, Yalkin(35)
- Suleyman, Zeynep(34)
- Bozkurt, Aliseydi(32)
- Mendil, Ali Sefa(32)
- Gunay, Murat(31)
- Gözcü, Sefa(31)
- Köksal, Ekrem(31)
- Yuca, Hafize(31)
- Dilek, Esra(30)
- Karakurt, Papatya(30)
- Ozcicek, Fatih(30)
- Süleyman, Halis(30)
- Onk, Didem(29)
- Ucpunar, Hanifi(29)
Yayınlar
- Review ArticleAçık Erişim2026Pulmonary Ischemia-Reperfusion Injury
Öz, Funda
Pulmonary ischemia-reperfusion (I/R) injury is recognized as a key factor in the development of primary graft dysfunction and remains a major cause of perioperative morbidity and mortality in both lung transplantation and thoracic surgical procedures. This type of injury encompasses several pathological mechanisms, including oxidative stress, inflammation, and fibrosis. Literature indicates that I/R injury begins with tissue hypoxia, reperfusion-induced oxidative stress is closely linked to disruption of the endothelial barrier, contributing to early edema formation and impaired pulmonary compliance. Followed by the excessive generation of reactive oxygen species, and further progresses through an amplified inflammatory response. These observations highlight the essential role of antioxidants in both preventing and managing I/R injury across various tissues and organs.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026The Effect of Video-Assisted Flipped Learning System on Nursing Students’ Laboratory Skills
Aydin Kahraman, Handan
Background: The integration of theoretical knowledge with psychomotor skill development plays a critical role in enabling nursing students to achieve clinical competence. In laboratory-based training, the use of innovative, student- centered, and interactive instructional strategies is essential for promoting effective learning. The video-assisted flipped learning approach enhances students’ active engagement in the learning process and provides significant advantages in the acquisition of clinical skills. Objective: This study aimed to examine the effect of a video-assisted flipped learning model on nursing students’ medication administration laboratory skill levels. Methods: This randomized controlled experimental study was conducted in the nursing department of a public university. The sample consisted of 50 first-year nursing students, with 25 assigned to the intervention group and 25 to the control group. Educational content related to medication administration was delivered to the intervention group using a video-assisted flipped learning model, while traditional teaching methods were applied to the control group. Data were collected using a Student Information Form and standardized Skill Checklists. Group comparisons were performed using descriptive statistics, Pearson chi-square, Mann–Whitney U, and Kruskal–W allis tests. Results: A statistically significant difference was found between the skill performance scores of the intervention and control groups after the training (p < .001). The intervention group achieved a higher mean skill score (82.23±9.19) compared with the control group (75.52±13.24). These findings indicate that students in the intervention group demonstrated significantly greater psychomotor competence than those taught through traditional methods (t = 5.525; p < .001). Conclusion: The video-assisted flipped learning model is an effective instructional strategy for improving nursing students’ medication administration laboratory skills. This approach enhances students’ learning readiness, promotes active participation in skill-based activities, and strengthens long-term learning retention. Based on these findings, the integration and wider implementation of flipped learning–based digital instructional materials in nursing education programs are recommended.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Konuşma Sesi Bozukluğu Olan Çocukların Özelinde Aile İçi Kaliteli Zaman: Nitel Bir Çalışma
Aral, Neriman; Aysu, Burçin; Aydogdu, Fatih; Barmak, Elife; Tüzün, Vildan
Amaç: Araştırmada konuşma sesi bozukluğu (KSB) olan çocuklarda aile içi geçirilen zamanın kalitesine ilişkin annelerin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışma deseni kullanılmıştır. Araştırmaya Ankara ilinde özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitime devam eden ve KSB tanısı almış beş-on yaş aralığında çocuğu olan 20 anne dahil edilmiştir. Araştırmacılar tarafından geliştirilen ve KSB’li çocukların annelerinin aile içi geçirilen zamanın kalitesine ilişkin görüşlerini belirlemeye yönelik uzman görüşü alınarak hazırlanan yarı yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Bulgular: Anneler, çocuklarıyla ilgilenmek amacıyla özel bir zaman ayırmak için açık ve kapalı hava etkinliklerine yer verdiğini bildirmişlerdir. Anneler, çocukları ile geçirdikleri zamanlarda en fazla konuşma becerilerini desteklediğini, çocuklarıyla kaliteli zaman konusunda planlama yaptıklarını, süre oluşturmada ise zorlandığını bildirmişlerdir. Aile bağının kuvvetlenmesi için çoğunlukla tüm aile üyeleriyle ve özellikle babayla zaman geçirdikleri, boş zaman etkinliklerini temel sorumluluklarını yerine getirdikten sonra gerçekleştirdikleri ve aile üyelerinin durumuna ve iklim koşullarına göre karar verdikleri saptanmıştır. Anneler boş zaman etkinliklerindeki kontrol düzeylerinin orta/çok olduğunu ve çocuklarının bu boş zaman etkinliklerine karşı katılım düzeylerinin yüksek olduğunu, çocuğunun boş zaman etkinliklerinde duygu/düşüncelerini ifade etmesi için duygusal becerilerini daha çok desteklediklerini bildirmiştir. Sonuç: KSB olan çocuğu sahip ailelerde boş zaman faaliyetlerinin neler olduğu, gelişim alanlarına katkısı, planlanması, karar verme süreci ve karşılaşılan güçlüklerle ilgili ailelerin farkındalık ve bilgi düzeylerinin bilinmesi noktasında önemli ve derinlemesine bilgiler sağlamıştır.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Association between monocyte/HDL cholesterol ratio and air pollution in a highly polluted region: A disease-specific analysis
Aydın, Muhammet Raşit; Karahan, Harun
The monocyte/HDL cholesterol ratio (MHR) is increasingly recognized as a potential marker of inflammation, oxidative stress, and endothelial dysfunction, despite the lack of standardized reference values. This study investigates the association between air pollution and MHR and its relationship with chronic diseases. A retrospective cohort study was conducted with 600 patients admitted to Igdir State Hospital. Patients were grouped by Particulate Matter 10 (PM10) exposure levels (≥50 μg/m³ vs <50 μg/m³). Laboratory data and disease diagnoses were recorded and analyzed. MHR was significantly higher in patients with atherosclerotic cardiovascular disease (ASCVD) (p<0.003) and lower in patients with diabetes mellitus (DM) (p<0.003) on days with PM10≥50 μg/m³. Similar trends were observed on low-pollution days (PM10<50 μg/m³), with a significant positive association between MHR and ASCVD (p<0.012) and cerebrovascular accident (CVA) (p<0.027). A significant correlation was also found between MHR and HbA1c levels (p<0.001). MHR is positively associated with cardiovascular risk and may serve as a low-cost, accessible marker of inflammation in clinical practice.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Effect of Preoperative Plant-based Versus Animal-based Diets on Myocardial Protection in a Rat Model of Cardiac Surgery
Yüksel, Kıvanç; Metin, Kıvanç; Gençpınar, Tugra; Erkmen, Tuğba; Sert Serdar, Belgin; Koçtürk, Semra; Kemahlı, Mustafa Barış
Objectives: Myocardial ischemia-reperfusion injury remains a major source of morbidity in cardiac surgery, and novel strategies for cardioprotection are needed. Preoperative dietary modulation has been proposed as a feasible approach to enhance myocardial resilience. This study investigated the effects of preoperative plant-based versus animal-based diets (ABD) on myocardial protection in a rat model of cardioplegic arrest, with emphasis on apoptosis, oxidative stress, and stress response markers. Materials and Methods: Sixteen male Wistar albino rats were initially randomized to receive either a plant-based diet (PBD) (soy protein, palm oil) or an ABD (casein, milk fat) for 12 weeks. Due to peri-experimental losses, final analyses were performed on 6 rats in the PBD group and on 7 rats in the ABD group. At the end of the feeding period, rats underwent a standardized cardioplegic arrest induced by St. Thomas II crystalloid solution, resulting in 10 minutes of ischemia; blood cardioplegia was then administered prior to tissue harvesting. Left ventricular tissues were harvested for biochemical analysis. Bcl-2 and Bax, glutathione (GSH), protein carbonyls and malondialdehyde (MDA), and heat shock protein 70 (Hsp-70) were measured as markers of apoptosis, redox defense, oxidative damage, and stress response, respectively. Results: Bcl-2 levels were significantly higher in the PBD group compared to the ABD group (11.28±1.22 vs. 9.50±1.25, p=0.025), indicating enhanced antiapoptotic signaling. Among other markers, Bax, MDA, protein carbonyls, and GSH showed trends favoring the PBD group that were not statistically significant, whereas Hsp-70 levels were numerically higher in the ABD group but not statistically significant. Conclusion: In this experimental rat model of cardioplegic arrest, preoperative plant-based nutrition enhanced antiapoptotic signaling through significant upregulation of Bcl-2, while other oxidative and apoptotic markers showed favorable but not statistically significant trends. These findings suggest that diet composition can influence myocardial resilience to surgical stress, supporting the potential role of plant-based preoperative regimens as an adjunct to established cardioprotective strategies. Further validation in larger studies is warranted.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026The effects of mental training integrated with pilates exercise on physical, psychological and cognitive parameters in women
Tokat, Fatma; Yılmaz, Fatma
This study aimed to investigate the effects of Pilates exercise and Pilates exercise integrated with a mental training program on physical, psychological, and cognitive parameters in women. The study was conducted with 30 female participants aged 19–23, who were randomly assigned to two groups: Pilates and Pilates + Mental Training. Both groups underwent interventions twice a week for eight weeks. The data were analyzed using the SPSS statistical software package at a significance level of p < 0.05. The Kolmogorov-Smirnov test was used to assess whether the data followed a normal distribution. Descriptive statistics, independent sample T test and a repeated-measures ANOVA (mixed design) were conducted. Results showed significant improvements in weight, body mass index (BMI), muscle percentage, static balance, dynamic balance, and flexibility within both groups; however, no significant group × time interaction was found for these physical parameters. Regarding psychological variables (depression, anxiety, stress, social physique anxiety, and mental toughness), both groups showed improvements, with significantly greater changes in the Pilates + Mental Training group (significant group × time interaction). In cognitive assessments using the Stroop test, significant improvements in reaction times were found in both groups, with a notable advantage for the Pilates + Mental Training group on Card 2, which requires greater attentional control and mental flexibility. Additionally, this group reported significantly lower perceived exertion levels on the Borg scale. In conclusion, while Pilates exercise alone contributes to enhanced physical fitness and psychological well-being, the addition of mental training appears to further boost psychological and cognitive outcomes, making the combined approach a more effective intervention for holistic development.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Çiçek Aşısı ve Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne Uygulanma Yöntemleri
Kantar, Seda
Bu çalışma, insanlık tarihinin en ölümcül salgınlarından biri olan çiçek hastalığına karşı geliştirilen aşı uygulamalarının tarihsel evrimini, Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne uzanan bir çerçevede ele almayı amaçlamaktadır. Yalnızca bir tıbbi gelişmenin izini sürmekle kalmayan bu çalışma, aynı zamanda halk sağlığı politikalarının kurumsallaşmasını, devletin sağlık alanındaki modernleşme süreçlerini ve bilimsel bilginin toplumsal yaşama entegrasyonunu da gözler önüne sermektedir. Araştırma, tarihsel yöntem temelinde arşiv belgeleri, tıbbi metinler, dönemin resmi yazışmaları ve ikincil kaynaklara dayanmaktadır. Elde edilen bulgular, Osmanlı Devleti’nin variolasyon gibi geleneksel yöntemlerden Edward Jenner’in bilimsel aşısına geçişi hızla benimsediğini, bu süreci telkihhaneler, tıp mektepleri ve aşılama idareleri ile kurumsallaştırdığını göstermektedir. Cumhuriyet döneminde Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü aracılığıyla Osmanlı’dan devralınan aşı üretim ve uygulama mirası bilimsel temellerle yeniden yapılandırılmış; yürütülen kapsamlı ve sistemli aşılama kampanyaları sayesinde çiçek aşısı köylere kadar ulaştırılmış, böylece Türkiye hem Dünya Sağlık Örgütü’nün küresel eradikasyon programına etkin biçimde katkı sağlamış hem de 1970’li yıllarda çiçek hastalığını tamamen ortadan kaldırmayı başarmıştır.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Cognitive Flexibility and Creativity in Athletes
Türkeli, Anıl; İnci, Nazlı Can
This study aims to examine the levels of cognitive flexibility and creativity among individual and team athletes in relation to various variables and to determine the relationship between these two concepts. A correlational survey model was employed, and the study group consisted of 583 athletes (274 women, 309 men) who had been actively participating in different sports branches for at least three years. Data were collected using the Personal Information Form, the Athlete Cognitive Flexibility Inventory, and the Creativity Scale for Athletes. Descriptive statistics, independent samples t-test, Pearson correlation, and regression analyses were used in the analysis process. The findings revealed no significant differences in cognitive flexibility or creativity levels based on gender. Team athletes scored higher on the control sub-dimension of cognitive flexibility. Additionally, national athletes and those who engaged in mental training demonstrated higher scores in certain sub-dimensions of cognitive flexibility as well as in creativity, with small to moderate effect sizes (Cohen’s d= 0.18–0.32). Both age and sporting age showed positive correlations with cognitive flexibility and creativity, indicating that increased experience contributes to the development of these abilities. Weekly training frequency, however, was significantly related only to creativity levels. Furthermore, a strong and positive correlation was found between cognitive flexibility and creativity, suggesting that athletes with greater cognitive adaptability tend to produce more creative responses in sport-related contexts (r= .66, p< .001; R²= .436). Overall, the study concludes that cognitive flexibility and creativity are closely interconnected and influenced by factors such as athletic level, engagement in mental training, and experience in sport.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Erken Postpartum Dönemde Algılanan Eş Desteği Yorgunluk ve Emzirme Öz Yeterlilik Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi
Köse, Semra; Ayran, Gülsün
Amaç: Bu araştırma erken postpartum dönemde algılanan eş desteği, yorgunluk ve emzirme öz yeterlilik arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapıldı. Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı ve ilişki arayıcı desende olan çalışma, Türkiye'nin Doğu Anadolu bölgesindeki bir hastanenin pediatri polikliniğinde gerçekleştirildi. Erken postpartum dönemdeki 266 anneyle görüşmek için Demografik Soru Formu, Erken Lohusalık Sürecinde Kadınların Algıladıkları Eş Desteği Ölçeği, Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği ve Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası kullanıldı. Annelerin anket formlarını eksiksiz doldurmaları sağlandı. Bulgular: Annelerin toplam puan ortalamasının Erken Lohusalık Sürecinde Kadınların Algıladıkları Eş Desteği Ölçeği için 65.04 ± 11.39, Yorgunluk için Görsel Benzerlik Skalası Yorgunluk Alt Boyutu için 54.27 ± 29.29, Enerji Alt Boyutu için 32.96 ± 12.01 ve Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği için 61.54 ± 8.33 olduğu belirlendi. Annelerin Erken Lohusalık Sürecinde Kadınların Algıladıkları Eş Desteği Ölçeği puanları ile sırasıyla Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası Yorgunluk ve Enerji Alt Boyutları ve Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği puanları arasında pozitif bir korelasyon olduğu saptandı (p<0.05). Sonuç: Sonuç olarak erken postpartum dönemdeki annelerde eş desteği algısı puanlarındaki artışın yorgunluk ve emzirme öz yeterlilik puanlarındaki artış ile ilişkili olduğu saptandı. Bu sonuçlar doğrultusunda; eş desteği ile emzirme öz-yeterliği ilişkisine dikkat edilerek, sağlık çalışanları hem doğum öncesi hem doğum sonrası dönemde yapacağı eğitim ve danışmanlık hizmetlerine eşleri de entegre etmelidir.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Eğitsel oyunların adölesanlarda fiziksel performans üzerindeki rolü: yerle temas süresi, havada kalış süresi ve teknik yetenek
Aydemir, Burakhan; Yılmaz, Duygu Sevinç
Çalışmanın amacı, eğitsel oyunların adolesan kadın taekwondocularda yerle temas süresi, havada kalış süresi ve teknik yetenek üzerine etkisini incelemektir. Çalışmada deney ve kontrol grupları için nicel araştırma yöntemlerinden ön-son test deneysel tasarım kullanıldı. Bu model ile dikey sıçrama, havada kalış süresi, yerle temas süresi ve taekwondoya özgü teknik değerleri ölçüldü. Çalışmada deney ve kontrol grupları için nicel araştırma yöntemlerinden ön-son test deneysel tasarım kullanıldı. Çalışmaya gönüllü olarak adolesan dönemde 50 kadın taekwondo sporcusu katıldı (n=50). Random (yansız) yöntemle deney (n=25) ve kontrol (n=25) grupları oluşturuldu. Çalışmada örneklem büyüklüğünün yeterliliğini belirlemek amacıyla G*Power (Sürüm 3.1.9.6, (Germany) analizi yapıldı. Belirlenen parametreler doğrultusunda hesaplanan etki büyüklüğü analizi Cohen’in formülüne göre yapıldı (p = 0.6; α = 0.05; 1-β = 0.8). Elde edilen sonuca göre 42 katılımcı çalışma için yeterli olarak bulundu. DeepSport, standart kameralardan yapay zekâ destekli görüntü işleme kullanıldı. Bu model ile katılımcıların havada kalış süresi, yerle temas süresi ve taekwondoya özgü teknik değerleri ölçüldü. Katılımcıların tekme gücünü tespit etmek için, Daedo Elektronik Sistem kullanıldı Katılımcılardan 3 ölçüm alındı ve en iyi skor kaydedildi. Tekme frekansını tespit etmek için daha önce geçerlik ve güvenirliği yapılmış Taekwondo tekme frekans performans testi kullanıldı. Sonuçlar, eğitsel oyun temelli programın dikey sıçrama, havada kalış süresi, yerle temas süresi, tekme frekansı ve tekme vuruşlarında anlamlı düzeyde gelişmeler gösterdi (p<0.05).
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Özel gereksinimli sporcuların sahip oldukları kişilik tipleri ile psikolojik sağlamlıklarının psikolojik sıkıntı düzeylerine etkisinin incelenmesi
Ilhan, Ekrem Levent; Esentürk, Oguz Kaan; Çelik, Okan Burçak; Kabak, Serkan
Bu çalışmanın amacı, özel gereksinimli sporcuların kişilik özellikleri ile (dışadönüklük, duygusal dengelilik, deneyime açıklık, sorumluluk ve yumuşak başlılık) ile psikolojik sağlamlık düzeylerinin psikolojik sıkıntı düzeyleriyle olan ilişkilerini incelemektir. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan bu nicel araştırmanın örneklemini, Türkiye’nin farklı illerinde spor faaliyetlerine katılan ve gönüllü olarak araştırmaya dahil olan 93 özel gereksinimli sporcu oluşturmaktadır. Araştırmandaki veriler; On Maddelik Kişilik Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Kısa Psikolojik Uyum Ölçeği (BASE-6) kullanılarak toplanmıştır. Bu çalışmada BASE-6 ölçeğinden elde edilen toplam puanlar, psikolojik uyumun ters yönlü bir göstergesi olarak ele alınmış ve psikolojik sıkıntı düzeyini temsil eden bir değişken olarak değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Bulgular, psikolojik sıkıntı düzeyinin bazı kişilik özellikleri ve psikolojik sağlamlık ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre kişilik özellikleri ve psikolojik sağlamlık değişkenleri birlikte psikolojik sıkıntı düzeyinin anlamlı bir yordayıcısı olup model toplam varyansın %17,8’ini açıklamaktadır. Regresyon katsayıları incelendiğinde, yumuşak başlılık kişilik özelliğinin psikolojik sıkıntı düzeyi ile anlamlı ilişki gösteren tek bireysel yordayıcı olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak elde edilen bulgular, özel gereksinimli sporcuların psikolojik sıkıntı düzeylerinin bireysel psikolojik özelliklerle ilişkili olduğunu ve özellikle yumuşak başlılık kişilik özelliğinin bu süreçte dikkate alınması gereken bir değişken olduğunu göstermektedir.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Chemical Composition and Antibacterial Activity of the Essential Oil from Cupressus arizonica Greene Cones Against Clinical and Foodborne
Gözcü, Sefa; Akşit, Zeynep; Dursun, Ahmet
Objective: The purpose of this study was to characterize the chemical composition of the essential oil (EO) derived from the cones of Cupressus arizonica Greene collected from Erzincan and to evaluate its antibacterial potential against a range of pathogenic microorganisms, including strains not previously investigated for this species. Methods: The essential oil was obtained from fresh cones via hydrodistillation for 4 hours. Chemical profiling was performed using Gas Chromatography-Mass Spectrometry (GC-MS). The antibacterial activity was assessed against six pathogenic bacteria using the disc diffusion method, with imipenem serving as a positive control. Results: GC-MS analysis identified 35 compounds, representing 93.83% of the total oil. The major components were α -pinene (53.02%), 3-carene (13.31%), α -myrcene (4.54%), sabinene (4.24%), and limonene (3.47%). The oil exhibited selective antibacterial activity, with inhibition zones recorded for Salmonella enterica (10.0 ± 0.3 mm), Clostridium perfringens (8.1 ± 0.5 mm), and Bacillus cereus (8.0 ± 0.6 mm). However, no inhibitory effect was observed against Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, and Escherichia coli. Conclusion: This study identifies a distinct α-pinene/3-carene chemotype of C. arizonica influenced by the regional flora of Erzincan. Notably, this research represents the first report of the inhibitory efficacy of C. arizonica cone essential oil against the anaerobic pathogen Clostridium perfringens. The findings suggest that this essential oil could be a promising natural candidate for targeted applications against certain foodborne and anaerobic pathogens.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Comparative evaluation of the cytotoxic and antioxidant effects of apricot (Prunus armeniaca L.) fruit and traditionally prepared apricot jam: Differential impacts on healthy and cancer cell lines
Güven, Zühal Bayrakçeken; Gülmüş, Cennet
Cancer is a complex, multifactorial disease in which the toxic side effects of drugs hinder patients' quality of life and adherence to treatment. During this period, people try to cope with the negative effects of treatment and disease by consuming natural foods. This study compared the antiproliferative and antioxidant effects of apricot (Prunus armeniaca L.) fruit and traditionally prepared jam. Cytotoxic effects were investigated using the 3-(4,5-dimethylthiazol-2-yl)-2,5-diphenyltetrazolium bromide (MTT) method in L929, A549, CaCo-2, Hep3B, MCF-7 and PC-3 cell lines. Antioxidant capacity was determined by DPPH, CUPRAC, and TEAC methods. While jam exhibited cytotoxic effects in healthy cells at concentrations exceeding 400 µg/mL, the fruit aqueous extract did not reduce cell viability. In cancer cells, the fruit aqueous extract showed a concentration-dependent cytotoxic effect, with 64.60% and 58.8% cytotoxicity observed against the Hep-3B cell line at 800 and 1600 µg/mL, respectively. Notably, jam was found to promote cancer cell proliferation at higher concentrations, a critical observation that contrasts sharply with the fruit extract's antiproliferative effects. In all experiments, the aqueous extract showed a higher antioxidant effect than the jam. The results indicate that the antiproliferative and antioxidant effects of jam compared to fruit were reduced due to added sugar and high temperature.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleYalnız künye2026Development of a Civil Defense Awareness Scale for CBRN Threats and Evaluation of Its Psychometric Properties
Tercan, Bahadır
In today's world, where technology, knowledge, and equipment capabilities are rapidly evolving, CBRN incidents have the potential to seriously affect the lives, health, and well-being of many individuals at both the regional and national levels. The aim of this study is to test the validity and reliability of a measurement tool to measure the level of civil defense awareness of individuals in chemical, biological, radiological and nuclear (CBRN) threats. In this context, a methodological study was conducted using survey data collected from 788 individuals over the age of 18 living in Turkey between May–August 2024. The Civil Defense Awareness Scale (CDAS) is at an acceptable level in terms of content and construct validity. According to the explanatory factor analysis, the scale consisting of 18 items and three sub-dimensions explains 63.68% of the total variance. In addition, the fit indices obtained from confirmatory factor analysis support the structural validity of the model and are at an acceptable level.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Özel hastanelerde devlet denetimi sorunu
Gürbüz, Abdulsamet
Bu çalışmanın amacı; özel hastanelerde yürütülen kamu hizmetlerinin denetim süreçlerini, hizmet kalitesini ve finansal yönetim uygulamalarını inceleyerek bu alanlarda karşılaşılan sorunları belirlemek ve iyileştirmeye yönelik öneriler geliştirmektir. Çalışmanın yöntemi ise nitel araştırma kapsamında doküman incelemesi tekniğiyle yürütülmüştür. Çalışmanın temel kısıtları arasında, özel hastanelere ilişkin güncel saha verilerine sınırlı erişim, denetim sıklıklarındaki farklılıklar ve uygulamaya ilişkin bölgesel heterojenlik yer almaktadır. Çalışmanın bulguları; özel hastanelerde devlet ve sağlık bakanlığı denetiminin yetersiz düzeyde kurumsallaştığı, hizmet kalitesinde tutarsızlıklar bulunduğu ve sağlık personelinin hizmet içi eğitiminde eksikliklerin yaygın olduğu yönündedir. Ayrıca, kamu-özel ortaklıkları modeli bağlamında finansal yönetim uygulamalarında şeffaflık ve verimlilik sorunlarına rastlanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda çalışmanın sonucunda; özel hastanelerde kamu denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, sağlık personelinin eğitimi için kurumsal yatırımların artırılması ve hizmet kalitesini artırmaya yönelik kalite güvence sistemlerinin yaygınlaştırılması önerilmektedir.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026In Vitro Analysis of FSH- and LH-Induced Alterations in Progesterone Levels in Human Granulosa–Theca Cells
Muftuoglu, Sevda Fatma; Bozdag, Gurkan; Mumusoglu, Sezcan; Portakal, Oytun; Coşkun, Neslihan; Sökmensüer, Lale Karakoç; Güneş, Ali Can; Zirh, Selim
Objective: This study aimed to evaluate whether administration of luteinizing hormone (LH) before the ovulation trigger could modulate elevated progesterone levels. Methods: Human granulosa-theca tissues were obtained from 15 women aged 18–38 years undergoing laparoscopic ovarian cystectomy at the Department of Gynecology and Obstetrics, Hacettepe University. The tissues were cultured in vitro and treated with 12.5 mIU/mL recombinant follicle-stimulating hormone (r-FSH; Group A), 18.75 mIU/mL r-FSH (Group B), or 18.75 mIU/mL r-FSH plus 6.25 mIU/mL recombinant LH (r- LH; Group C). Baseline and post-treatment estradiol (E2) and progesterone concentrations were measured at 0, 24, and 48 hours. Immunofluorescence staining for aromatase, cytochrome P450, and Ki67 was performed to assess steroidogenic activity and cellular proliferation. Results: A mild trend toward reduced progesterone and increased E2 levels was observed following LH supplementation at both time points; however, these changes did not reach statistically significant. No statistically significante differences were observed in progesterone or E2 levels among the treatment groups at 24 h (P=0.891 and P=0.805, respectively) or 48 h (P=0.878 and P=0.505, respectively). Expression levels of aromatase, cytochrome P450, and Ki67 did not differ significantly between groups at 24 h (P=0.665, P=0.932 and P=0.953, respectively) or 48 h (P=0.911, P=0.674 and P=0.202, respectively). Conclusion: These findings suggest that although r-LH addition to high-dose r-FSH does not significantly alter progesterone synthesis, it may exert a subtle regulatory effect on steroidogenesis. Larger studies with extended culture durations are needed to further elucidate the biological and clinical significance of these observations.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - Review ArticleAçık Erişim2026Sağlık Davranışlarının Ardındaki İtici Güçler: Sağlıklı Yaşam Motivasyonuna Yön Veren Faktörler Üzerine Kavramsal Bir İnceleme
Yılmaz, Necla; Özer, Elif
Bu çalışmanın amacı, sağlıklı yaşam motivasyonu kavramını açıklamak ve bu motivasyonu etkileyen bireysel ve çevresel faktörleri değerlendirmektir. Literatür taramasına dayalı kavramsal derleme türündeki bu çalışmada, ilgili literatür incelenerek sağlıklı yaşam motivasyonunun ardındaki itici güçler tespit edilmiştir. Bireysel faktörler kapsamında kişilik özellikleri, öz yeterlilik, sağlık inançları, beden algısı, algılanan faydalar ve geçmiş deneyimler ele alınırken; çevresel faktörler olarak sosyal destek, dini inanç ve fiziksel çevre incelenmiştir. Bulgular, sağlıklı yaşam motivasyonunun bireyin kişilik yapısı, yeterlilik algısı ve sağlıkla ilgili inançları gibi içsel unsurların yanı sıra sosyal çevre, dini değerler ve fiziksel ortam gibi dışsal unsurlardan da önemli ölçüde etkilendiğini göstermiştir. Bu çalışma, bireylerin sağlık davranışlarını anlama ve destekleme noktasında önemli bilgiler sunmakta, sağlık profesyonelleri ve politika yapıcıların daha etkili ve kişiye özgü sağlık programları geliştirmelerine katkı sağlamaktadır.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Yoğun bakım hastalarında akut böbrek hasarının mekanik ventilatörden ayırma üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Aydin, Emre; Aydin, Fatma Yilmaz; Kara, Ali Veysel; Kadiroğlu, Ali Kemal; Yilmaz, Zülfükar; Yilmaz, Mehmet Emin; Eynel, Eren; Yildirim, Yasar
Arka plan: Akut böbrek hasarı (AKI), yoğun bakım ünitesindeki (YBÜ) hastaların %5–30’unu etkiler ve artmış mortalite (%40–90), uzamış YBÜ yatışı ve daha yüksek sağlık maliyetleri ile ilişkilidir. Akciğer ve böbrek hasarı arasındaki karşılıklı etkileşim giderek daha fazla tanınmakla birlikte, AKI’nin mekanik ventilasyondan (MV) ayırma sürecine etkisi yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışma, YBÜ hastalarında AKI’nin MV’den ayırma sonuçları üzerindeki etkisini değerlendirmektedir. Yöntemler: Bu retrospektif kohort çalışma, Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesi’nde (2010–2015) yürütüldü. Solunum yetmezliği nedeniyle entübe edilen ve en az 48 saat mekanik ventilasyon (MV) altında kalan ≥18 yaş hastalar dâhil edildi. Kronik böbrek hastalığı, kronik akciğer hastalığı veya kalp yetmezliği olan hastalar ile mekanik ventilasyon başladıktan sonra AKI gelişen hastalar çalışma dışı bırakıldı. AKI, KDIGO kriterlerine göre serum kreatinin düzeylerine dayanarak tanımlandı (48 saat içinde ≥0.3 mg/dL artış veya 7 gün içinde ≥1.5 kat artış). Retrospektif veri yapısı nedeniyle idrar çıkışı verileri tüm hastalar için güvenilir şekilde mevcut olmadığından AKI tanımında kullanılmadı. AKI, yoğun bakım sürecinde elde edilen veriler temel alınarak değerlendirildi ve yoğun bakım yatışı sırasında gelişmiş kabul edildi. AKI tanısı olan 100 hasta ile AKI olmayan 100 hasta karşılaştırıldı; demografik veriler (yaş, cinsiyet), laboratuvar parametreleri (kreatinin, albümin, hemoglobin, pH, PaO₂, PaCO₂), SOFA ve APACHE II skorları, sepsis durumu ve ventilatörden ayırma sonuçları analiz edildi. İstatistiksel analizlerde Student t-testi, Ki-kare testi ve çok değişkenli lojistik regresyon kullanıldı. Çok değişkenli modelde AKI durumu, yaş, APACHE II skoru, SOFA skoru, albümin düzeyi ve sepsis değişkenleri yer aldı. Bulgular: Genel MV’den ayırma başarısı %28’di (56/200). AKI grubunda başarı oranı %13 iken AKI olmayan grupta %43 idi (p<0.001). AKI hastalarında kreatinin (2.99±1.3 vs. 0.78±0.22 mg/dL, p<0.001), APACHE II (28.2±5.4 vs. 22.3±4.6, p<0.001) ve SOFA skorları (10.1±3.1 vs. 7.7±2.7, p<0.001) daha yüksekti. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde, AKI olmaması ventilatörden ayırma başarısı ile bağımsız olarak ilişkili bulundu (OR: 2.29, %95 GA: 1.03–5.13, p=0.043). Ayrıca, daha düşük APACHE II skoru da ventilatörden ayırma başarısı ile bağımsız olarak ilişkiliydi (OR: 0.901, %95 GA: 0.820–0.990, p=0.030). Yaş sınırda anlamlılık gösterirken (p=0.081), SOFA skoru, albümin düzeyi ve sepsis ile ayırma başarısı arasında bağımsız bir ilişki saptanmadı (tüm p>0.05). Sonuç: AKI, yoğun bakım hastalarında mekanik ventilasyondan ayırma sürecini anlamlı ölçüde olumsuz etkilemektedir. Hastalık şiddeti için düzeltme yapıldıktan sonra dahi, AKI ventilatörden ayırma başarısızlığının bağımsız bir belirleyicisi olarak kalmaktadır. AKI’nin erken tanınması, klinik yönetimi iyileştirebilir ve başarılı ventilatörden ayırmayı kolaylaştırabilir.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026Obezitenin sağlık harcamaları üzerine etkisi
Akkaş, Elif
Obezite, dünya genelinde ekonomiler üzerinde doğrudan sağlık harcamalarını arttıran önemli bir sorundur. Dolayısıyla, ülke ekonomileri üzerinde büyük maliyet yüküne sebep olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde obezitenin ekonomik sonuçlarını araştırmaktır. 2003-2022 döneminde, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerden toplamda 161 ülke analiz edilmiştir. Analizde, Windmeijer’in dirençli standart hataları kullanılarak, Arellano ve Bond iki aşamalı genelleştirilmiş momentler tahmincisi ile tahmin yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, gelişmiş ülkeler olan yüksek gelirli ülkelerde obezite oranları arttıkça, sağlık harcamalarının arttığını göstermiştir. Gelişmekte olan tüm ülkelerden ise üst orta gelirli ülkelerde obezite oranları arttıkça, sağlık harcamalarının arttığını göstermiştir. Ancak gelişmekte olan ülkeler arasında bulunan alt-orta gelirli ülkelerde obezite oranlarının sağlık harcamaları üzerinde bir etkisi bulunamamıştır. Obezitenin sağlık harcamaları dolayısıyla, ülke ekonomileri üzerindeki maliyet yükü açıkça görülmektedir. Tüm ülkelerin obezite konusuna öncelikli yer vermeleri ve önleyici politikalar geliştirmeleri önemlidir.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2026The potential of Barbarea species in the management of obesity, hyperlipidemia, and diabetes
Badem, Merve; Kanbolat, Şeyda; Kandemir, Ali; Öztürk, Ayşe Aleyna; Topcu, Hayrünnisa
Barbarea species belonging to the Brassicaceae family contain glucosinolates, flavonoids, phenolic acids, saponosides, fatty acids, and other bioactive compounds. These compounds are reported to exhibit antioxidant, antimicrobial, antimutagenic, antiproliferative, and herbicidal effects, as well as beneficial effects on metabolic diseases. In particular, organosulfur and polyphenolic compounds have been reported to exhibit inhibitory effects on enzymes such as cyclooxygenase, lipoxygenase, nitric oxide synthase, pancreatic lipase, lipoprotein lipase, and glucosidase. In this study, the inhibitory activities of methanol extracts, chloroform, ethyl acetate, and remaining aqueous subfractions obtained from the aerial parts of B. auriculata var. paludosa Coode& Cullen and B. plantaginea DC on pancreatic lipase, cholesterol esterase, and α-glucosidase enzymes were investigated for the first time. When the results obtained in the study are evaluated, the ethyl acetate subfraction of B. plantaginea exhibited the strongest pancreatic lipase and cholesterol esterase inhibitory activities, with IC₅₀ values of 111.687 ± 1.291 µg/mL and 10.718 ± 0.308 µg/mL, respectively. For α-glucosidase inhibition, the methanol extract of B. auriculata subsp. paludosa demonstrated the highest activity with an IC₅₀ value of 135.207 ± 0.136 µg/mL. it is seen that the ethyl acetate subfraction of both species has stronger cholesterol esterase inhibitory effects, moderate lipase and glucosidase inhibitory effects.
RDL Kalıcı Kaydıİncele
