Erzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiAçık Erişim Arşivi · RDL Open

Yazarlar

Yayınlar

Yeniden eskiyeEskiden yeniye
  • ArticleYalnız künye2026
    Enhancing purple rice nutritional profile, γ-amino-butyric acid and bioactive substances by germination time optimization and ultrasonic techniques

    Çebi, Kadir; Yangılar, Filiz

    Purple rice (Oryza sativa L.), an antioxidant and a functional resource for humans, contains anthocyanins. In this study, germination periods of purple rice (0, 12, 24, 36, and 48 h) were evaluated to assess changes in bioactive compounds, antioxidant activity, and overall quality parameters. Germination was found to significantly enhance both bioactive components and antioxidant properties. At 24 h of germination, the highest levels of total anthocyanins (477.78 mg/kg), DPPH radical scavenging activity (57.1%), and γ-amino-butyric acid (9.64 ± 0.22 mg/100 g) were observed. At 12 h, maximum values were recorded for flavonoid content (6.69 mg QE/g), ABTS•+ activity (76.99%), and FRAP value (43.83 mg TE/g). The highest total phenolic content was detected at 48 h of germination. Furthermore, enzymatic saccharification using α-amylase and α-glucoamylase led to a marked increase in sugar content, including total sugar, reducing sugar, and glucose, in purple rice extract, with the extent of increase dependent on enzyme incubation time. These findings suggest that germinated purple rice holds significant potential for enhancing the nutritional quality of functional food products.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2026
    Chemical Composition and Biological Activities of Malus domestica Burkh. ‘Ak Sakı’ Cultivar Growing in Erzincan

    Akşit, Hüseyin; Aydemir, Emircan; Şimşek, Samed; Akşit, Zeynep; Çetinkaya, Büşra Demir; Kayır, Ömer

    The chemical composition and biological activities of Malus domestica ‘Ak Sakı’ fruits cultivated in Erzincan, Türkiye, were analyzed. The aroma profile of the fruits was investigated for the first time. This study aimed to identify the major volatile and phenolic compounds and determine their antioxidant, antimicrobial, and cytotoxicity properties to investigate the potential health benefits of this cultivar. GC-MS analysis identified major volatile compounds, including 1-hexanol (20.54%), benzaldehyde (13.49%), and 1-octanol (6.68%). LC-MS/MS analysis of phenolic compounds in the ethyl acetate fraction revealed high levels of chlorogenic acid (12 802.67 µg/g), catechin (8601.52 µg/g), and quercetin (805.96 µg/g). Among the tested extracts, the ethyl acetate extract exhibited the highest antioxidant activity (47.18 ± 0.92 µg/mL), total phenolic content (70.17 ± 0.28 mg GAE/g extract), and reducing power (90.17 ± 0.71 mg TE/g extract), followed by butanol and diethyl ether extracts. Antimicrobial tests demonstrated varying inhibition zones, with volatile oil being the most effective. In addition, extracts exhibit cytotoxicity potential. The diethyl ether fraction shows the most potent selective cytotoxicity against A549 lung cancer cells. The findings indicate that the ‘Ak Saki’ cultivar contains diverse bioactive compounds with strong antioxidant, cytotoxicity, and antimicrobial properties. This fruit may contribute to the nutritional and health value of the daily diet.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2026
    Global Tea Production Forecasting Using ARIMA Models: A Multi-Country Time-Series Analysis (1961–2028)

    Kumbasaroglu, Hediye

    Understanding the long-term dynamics of global tea production is essential for assessing supply stability, climate sensitivity, and producer competitiveness. This study examines annual tea production data for major producing countries—China, India, Kenya, Sri Lanka, Türkiye, Vietnam, and other producer groups—over the period 1961–2023 and provides production forecasts for 2024–2028 using country-specific ARIMA models. Unlike most existing studies focusing on single countries or short-term horizons, this research offers a unified multi-country and long-term comparative framework that integrates time-series forecasting with market concentration indicators. The results reveal pronounced cross-country heterogeneity in production behavior, with China exhibiting strong structural growth, while other producers display more moderate or climate-sensitive patterns. Forecasts suggest a continued increase in global tea production toward 2028, although projections are subject to uncertainty, as reflected by model-based confidence intervals. Overall, the study contributes robust, statistically validated insights to support evidence-based strategies for sustainable tea supply and international market planning. Forecasts suggest a continued increase in global tea production toward 2028, although projections are subject to uncertainty, as reflected by model-based confidence intervals. These forecasts highlight a robust upward trend in global tea supply due to both technological advancements and market expansion.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    • SDG 13 · İklim Eylemi
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Beslenme ve diyetetik öğrencilerinin yeni besin korkusunun belirlenmesi

    Demir, Pervin; Erzurum Alim, Nural; Türk, Oykü Peren; Kaçar, Mihrican; Ulutürk, Fatma Ceren; Yayla, Dilek; Kırman, Şeyma Nur

    Besin korkusu, yeni veya alışılmadık besinleri tüketmeye yönelik isteksizlik ya da alışılmadık besinlere karşı duyulan kaygı ve tiksinti yaşama eğilimiyle ifade edilmektedir. Bu çalışmada beslenme ve diyetetik bölümü öğrencilerinin yeni besin korkusunun saptanması ve beslenme durumu ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Katılımcıların beslenme durumu değerlendirilerek Yeni Besin Korkusu (Neofobisi) Ölçeği (T-FNS) kullanılmıştır. B3 vitamini alımı ile Yeni Besin Korkusu Ölçeği skoru değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde ilişki bulunmuştur (p<0,05). K vitamini alımı ile Yeni Besin Korkusu Ölçeği skoru değerleri arasında ise negatif yönde ilişki vardır (p<0,001). Omega-6 yağ asidi (p=0,035), K vitamini (p<0,001) ve B3 vitamini (p=0,001) alımı değerlerinin en az bir T-FNS grubunda, diğer grupların en az birinden anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Yapılan ikili karşılaştırmalar sonucunda neofilik ile neofobik gruplar arasında omega-6 yağ asidi alımı açısından anlamlı düzeyde fark varken (p<0,05); neofilik grupta omega-6 yağ asidi alımı neofobik gruba göre daha yüksek bulunmuştur. K vitamini alımı neofobik grupta neofilik ve nötr gruba göre anlamlı düzeyde daha düşük iken; B3 vitamini alımı neofobik grupta neofilik ve nötr gruba göre anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,05). Bu çalışmada beslenme ve diyetetik lisans öğrencilerinin beslenme alışkanlıklarının ve yeni besin korkularının tespit edilmesi bulundukları duruma uygun öneriler geliştirilmesi için önemli görülmektedir.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    • SDG 3 · Sağlık ve Kaliteli Yaşam
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Kemaliye Dut Pekmezinin Geleneksel Üretim Yöntemi ve Gastronomi Turizmi Potansiyeli (Traditional Production Method of Kemaliye Mulberry Pekmez and Its Gastronomy Tourism Potential)

    Bakkaloğlu, Zeynep

    Erzincan’ın Kemaliye ilçesi dut üretiminde ilçede üçüncü sırada yer almaktadır. Yöre insanın gıda muhafazada kullanmış olduğu teknikler sonucu yörede çiğ olarak tüketimden artan dutlar kurutularak veya pekmez yapılarak işlenmektedir. Bu faaliyetler sonucu, mutfak kültürünün bir parçası olan Kemaliye (Eğin) dut pekmezi lezzeti ortaya çıkmıştır. Kemaliye (Eğin) dut pekmezinin geleneksel üretim yöntemi, gastronomi turizm potansiyeli ve ekonomik katkısı açısından yöreye ait önemli bir üründür. Bu öneme istinaden geleneksel üretim yönteminin ortaya konması, diğer geleneksel üretim yöntemlerinden farklarının belirlenmesi, bu potansiyelin mutfak kültüründeki yerinin belirlenmesi, kayıt altına alınması ve korunmasının sağlanması, coğrafi işaret potansiyelinin altının çizilmesi, ticari olarak gelir getirecek ve bölgenin turizm potansiyelini arttıracak faaliyetlere dönüştürülmesi için bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışma neticesinde yöreye de yaşayan halk tarafından geleneksel üretim yöntemi gerçekleştirilirken sözlü ve görsel kayıt alınarak elde edilen veriler içerik analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda Kemaliye dut pekmezinin hammaddesi olan dutun kurutularak kullanılması, güneşte serilerek yoğunlaşmasının sağlanması ve pekmez toprağının kullanılmaması gibi özellikleri ile diğer dut pekmezlerinden farklılık gösterdiği ortaya konulmuştur.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    • SDG 8 · İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Assessment of Heavy Metal Contamination in Sugar Beet (Beta Vulgaris) Plant Along Erzincan–Erzurum Highway in Eastern Anatolia Region

    Ertugay, Mustafa Fatih; Ozdokur, Kemal Volkan; Ertugay, Neşe

    In this study, it was aimed to determine the traffic and agricultural activity-induced heavy metal including arsenic (As), cadmium (Cd), cobalt (Co), chromium (Cr) and lead (Pb) pollution of sugar beet plants (Beta Vulgaris) grown along the Erzincan-Erzurum D100-25 highway and to reveal the possible change in the amount of heavy metals in sugar beet plants depending on distance to the highway. For this purpose, sugar beet plants were collected from 5 points of 10, 20, 30, 40 and 50 meters away from the highway and heavy metal levels of the samples were determined by inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS). The results showed that sugar beet plants were contaminated with various heavy metals such as Cr (585.5-2687.8 µg kg-1) > Co (143.4-500.7 µg kg-1) > Pb (52.1-476.7 µg kg-1) > As (9.1-112.4 µg kg-1) > Cd (4.4-65.2 µg kg-1) depending on the distance from the highway. It was determined that heavy metal pollution levels in sugar beet plants decreased with distance from the motorway and there was a high correlation (As: 0.977; Cd: 0.944; Co: 0.995; Cr: 0.989 and Pb: 0.999) between distance and heavy metal content.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Antioxidant activity, amino acid composition and trace element levels of Verbascum lasianthum Boiss. ex Bentham from Erzincan, Türkiye

    Akman, Tugrul Cagri

    The aim of this study is to investigate trace elements and amino acids in the root and stem of Verbascum lasianthum Boiss. ex Bentham (VL) from Erzincan and to understand the role of these compounds in adaptation to environmental stress conditions. In the study, ICP-MS and LC-MS/MS methods are used for analyses. In addition, antioxidant activities of methanol:water extracts (70:30, v:v) of these parts were investigated. The results showed that VL in Erzincan accumulates elements such as sodium and silicium to adapt to arid and stressful environmental conditions and supports these processes by synthesizing amino acids such as L-proline, L-asparagine and L-glutamine. The high amount of iron indicates that VL can be a potential iron source in the treatment of anemia. However, aluminum accumulation in plants is extremely risky due to its possible neurotoxic effect in humans and plant toxicity. Although these amino acids and trace elements contribute to the antioxidant potential of the plant, VL showed a low antioxidant activity when compared to VL species in other regions. In conclusion, this study emphasizes the importance of comprehensively analyzing phytochemical profiles such as trace elements, amino acids and phenolic compounds to evaluate the efficacy and safety of medicinal plants.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Assessment of the Susceptibility of Grapevine Genotypes in the Eastern Anatolia Region Genetic Resource Plot to Powdery Mildew (Erysiphe necator) Under Natural Infection Conditions

    Pinar, Hasan; Yildirim, Nalan; Bozkurt, Abdurrahim; Geçim, Tevhit

    Powdery mildew disease caused by Erysiphe necator is an economically important disease of grape varieties of the Vitis vinifera species worldwide. The use of resistant grape varieties in the control of the disease is extremely important for human and environmental health. In this study, the tolerance levels of 203 local cultivars, two tolerant (Regent and Kishmish Vatkana) and two sensitive (Karaerik and Italia) cultivars collected within the scope of the Eastern Anatolia Region Grapevine Genetic Resources Project were determined against the pathogen Erysiphe necator under natural conditions. A visual scale based on sporulation density and necrosis formation on the leaves was used for evaluation and four vines were evaluated for each genotype. The colonisation rate on the surface of the leaves was determined according to the scale values between 0-7. The severity of the disease was calculated based on the lesions on the leaves and the susceptibility of the genotypes was determined. As a result of the study, 3 of the genotypes were highly resistant (HR), 44 were resistant (R), 68 were susceptible (S) and 88 were highly susceptible (HS) in terms of powdery mildew disease severity. Among these genotypes, 50 out of 197 genotypes belonging to Vitis vinifera species and all Vitis labrusca genotypes showed tolerance below 30% in terms of disease severity. Vitis vinifera subsp. sylvestris (Sarmalık Üzüm) was classified as susceptible with a disease severity of 37.99%. In the study, V. vinifera showed more sensitivity than other species. The most resistant genotype was Izabelle-1 (3.88%) and the most susceptible genotype was Beyaz Üzüm S1 (90.07%).

    • SDG 2 · Açlığa Son
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Gıda Tedarik Zincirinde Kamçı Etkisi Yaratan Kriterlerin Best-Worst Metodu ile Değerlendirilmesi

    Aka, Salih

    Gıda tedarik zincirleri ekonomik refah seviyesinin ve toplumsal düzenin korunması açısından önemli görevlere sahip sistemlerdir. Bu sistemler gıdanın bozulabilir yapısından kaynaklı olarak hassas envanter, üretim ve dağıtım kararlarına ihtiyaç duymaktadır. Arzın talepten büyük olması durumunda ortaya çıkan ürün fazlası, ekonomik bir kayıptan öte, oluşan atık nedeniyle çevresel ekonomik ve toplumsal yönü olan çok boyutlu bir problem hâline gelmektedir. Fakat arzın talebi karşılamaması durumunda görülebilecek yok satma hâli de atık kadar önem taşımaktadır. Gıda tedarik zincirleri için her bir kademedeki talep planlaması bu açıdan kritik öneme sahiptir. Çalışmada gıda tedarik zincirlerinde kamçı etkisi yaratan kriterler araştırılmış ve belirlenen 8 adet kriter birbirleri ile karşılaştırılarak bir önem sırası ortaya konmuştur. Analiz için çok kriterli karar verme yöntemleri içerisinde matematiksel model altyapısı ile ayrışarak tutarlı sonuçlar sunan BWM (Best-Worst Method) tekniği kullanılmıştır. Bulgular sonucunda bilgi paylaşımı kriterinin gıda tedarik zinciri içerisinde en öncelikli kamçı etkisi yaratma potansiyeli taşıyan unsur olarak ortaya çıktığı görülmüştür.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    • SDG 12 · Sorumlu Üretim ve Tüketim
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Phenolic Content, Antioxidant Activity and Quality Characteristics of Hulled Wheats Originating from Türkiye

    Akşit, Hüseyin; Şimşek, Samed; Alkan, Fatma Ruveyda; Cetiner, Buket

    This study investigated selected quality and functional characteristics of 17 hulled wheat accessions (Triticum monococcum and Triticum dicoccum) preserved in the Türkiye Seed Gene Bank, along using four modern wheat cultivars (Triticum aestivum L. and Triticum durum Desf.). The samples were evaluated regarding grain color parameters (L*, a*, b*), thousand kernel weight, and protein content. Furthermore, total phenolic content (TPC) and antioxidant activities were were analyzed using DPPH and FRAP assays. The differences between samples were statistically significant in terms of DPPH activity and protein content. Species-wise comparison demonstrated that T. monococcum and T. dicoccum had the highest average protein levels. The highest DPPH antioxidant activity was recorded in T. monococcum sample no. 10 (859.67 µg mL⁻¹), while the lowest was in sample no. 2 (532.58 µg mL⁻¹) of the same species. Significant variation was found across the samples for L*, a*, b* color values, Chroma (C), Hue angle (h°), thousand kernel weight, total phenolic content, and FRAP antioxidant capacity. The highest TPC was detected in T. dicoccum sample no. 17 (11.23 mg GAE g⁻¹), and the highest FRAP reducing power was found in sample no. 14 of the same species (22.10 mg TE g⁻¹). These findings demonstrate notable diversity among hulled wheats regarding the evaluated traits and suggest their potential as valuable genetic resources for wheat breeding programs.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    The Nutritional Parameters in Children with Delays in Speech

    Mertoglu, Cuma; Kara, İlknur Sürücü; Dolğun, Ilke

    Objective: This study aimed to examine and compare the data on nutritional parameters in children with specific language impairments. Methods: Children under 5 years of age who presented to the outpatient clinic with isolated speech delay and were diagnosed with a specific language disorder, along with a healthy control group, were evaluated. The hemoglobin, iron, vitamin B12, and vitamin D levels of the patients were recorded after normal values and deficiency limits were determined for each age group. Results: Of the 188 children, 94 were in the control group and 94 were in the patient group. The control group was the same age and gender as the patients. Seventy-one (75.5%) of the patients were male and 23 (24.5%) were female. The mean age was 2.70 ± 0.65; the median age was 2.66 (min-max: 1.50-3.92) years. The mean serum iron levels in the patient group (67.95 ± 41.86 μg/dL) were significantly lower than in the control group (81.59 ± 37.34 μg/dL) (P = .008). B12 deficiency was significantly higher in the patient group (30%) than in the control group (16%) (P = .037). Other nutritional parameters of the patient and control groups were similar Conclusion: Low iron levels and vitamin B12 deficiency may be effective factors in speech delay. It is impor- tant to the nutritional parameters for speech delay and to treat vitamin deficiencies if present.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    • SDG 3 · Sağlık ve Kaliteli Yaşam
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Kınalı Kekliklerde Yumurta Şekil İndeksinin Yumurta Kalitesine Etkisi

    Özyürek, Selçuk; Aysöndü, Mehmet Hanifi

    Amaç: Bu çalışmada, Kınalı Kekliklerde (Alectoris chukar) şekil indeksinin yumurta iç ve dış kalite özellikleri üzerindeki etkileri ve şekil indeksi ile yumurta kalite özellikleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem: Bu çalışmada kafes sisteminde yetiştirilen ve yaklaşık olarak 42 haftalık yaşta olan kınalı kekliklerden elde edilen 155 yumurta kullanılmıştır. Yumurtalar şekil indeksine göre ≤ 75 (59 yumurta) <76 - 77> (50 yumurta) ve ≥ 78 (46 yumurta) olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Yumurtalar tek tek numaralanarak önce tartılıp ağırlıkları belirlenmiştir. Daha sonra dijital kumpas ile uzun ve kısa eksenlerinin en fazla olduğu yerlerden ölçüm yapılmıştır. Diğer yumurta kalite özelliklerinin belirlenmesinde literatür bilgisinden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21. Paket programında GLM prosedürüne tabi tutulmuş ve değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için korelasyon analzi yapılmıştır. Araştırma Bulguları: Şekil indeksinin yumurta dış kalite özelliklerinden yumurta kabuk kalınlığına ve kabuk oranına etkisi bulunmazken; yumurta ağırlığı (P<0.05), yumurta hacmi (P>0.01) ile kabuk ağırlığına etkisi önemli (P<0.05) bulunmuştur. Şekil indeksi elongasyon değerini önemli (P<0.001) derecede etkilemiş olup şekil indeksinin artmasına bağlı olarak elongasyon değeri düşmüştür. Yumurta iç kalite özelliklerinden ak indeksi, sarı indeksi ve haugh birimi şekil indeksinden önemli düzeylerde (P<0.001; P<0.01; P<0.001) etkilenirken; ak oranı, sarı oranı, sarı/ak oranı, ak ağırlığı, sarı ağırlığı ve sarı rengi bakımından herhangi bir önemli farklılık görülmemiştir. Haugh birimi değerleri şekil indeksi değerlerinin artışına bağlı olarak artmıştır. Şekil indeksi ile yumurta kalite özelliklerinden kabuk kalınlığı, kabuk yüzey alanı, kabuk oranı, ak oranı, yumurta hacmi, yumurta ağırlığı ve elongasyon değerleri arasında negatif korelasyon; birim yüzey kabuk ağırlığı, ak indeksi, sarı indeksi, sarı oranı, sarı/ak oranı, haugh birimi ve sarı rengi değerleri arasında ise pozitif korelasyon tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmamızda elde edilen değerler ile literatür bilgi arasındaki farklılıklar genotip, yaş, yetiştirme sistemi, bakım besleme farklılığı, çevre şartları farklılığı ve ölçüm farklılığından kaynaklanmış olabilir. Türkiye’de keklik populasyonunun tatminkar düzeye ulaşması ve aynı zamanda ülke ekonomisine bir gelir getirmesi için bu tür çalışmaların çoğaltılması gerekmektedir.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • Review ArticleAçık Erişim2025
    Türkiye’de Yetişen ve Jinekolojik Hastalıklarda Önemi Olan Tıbbi Bitkilerin Değerlendirilmesi

    Aydin, Bilge; Can, Zeynep Seda

    İnsanlık tarihi boyunca bitkiler çeşitli amaçlarla kullanılmış, özellikle tedavi edici özellikleri ile ön plana çıkmıştır. Günümüzde sentetik ilaçların yan etkilerine karşı artan farkındalık, fitoterapiye olan ilgiyi artırmış ve tıbbi bitkilerin halk arasında geleneksel kullanımını yeniden gündeme getirmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de yetişen tıbbi bitkilerin jinekolojik hastalıklardaki potansiyel kullanımlarını literatür verileri doğrultusunda değerlendirmektir. Bu derlemede, ulusal ve uluslararası etnobotanik ve farmakolojik kaynaklar taranarak, endometriozis, polikistik over sendromu ve anormal uterin kanamalar gibi jinekolojik hastalıklarda kullanılan bitkiler belirlenmiştir. Yapılan literatür taramaları sonucunda söz konusu jinekolojik rahatsızlıklarda etkinliği tespit edilen bazı bitki türlerinin geleneksel olarak tedavi amacıyla kullanıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca bu bitkilerin bazı farmakolojik çalışmalarla desteklenen anti-inflamatuar, antioksidan ve hormon düzenleyici etkileri bulunduğu görülmüştür. Türkiye florasında yer alan bazı tıbbi bitkiler, jinekolojik hastalıkların geleneksel tedavisinde uzun yıllardır kullanılmaktadır. Bu bitkilerin etnobotanik ve farmakolojik özelliklerinin detaylı bir şekilde incelenmesi, tamamlayıcı tıp uygulamalarında bilimsel temelli bir yol haritası oluşturabilir. Gelecekte yapılacak klinik çalışmalarla bu bitkilerin etkinliği ve güvenliği daha net bir şekilde ortaya konulmalıdır.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    • SDG 3 · Sağlık ve Kaliteli Yaşam
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Konaklama İşletmelerindeki Yöneticilerin Yiyecek ve İçecek Maliyet Kontrol Algıları

    Bilici, Nilgün Sanalan; Parlak, Uğur

    Konaklama sektöründeki işletmelerin öncelikli hedefi, müşterilerin konaklama ihtiyaçlarını karşılamaktır. Bununla birlikte yiyecek ve içecek hizmetleri sunmaları, farklı maliyet kalemleriyle karşılaşmalarına neden olmakta ve yiyecek-içecek maliyet kontrolü giderek daha önemli hale gelmektedir. Diğer ticari işletmelerde olduğu gibi konaklama işletmelerinin de temel amacı kârını artırmak ve devamlılığını sağlamaktır. Bu doğrultuda, konaklama işletmelerinin etkin bir maliyet kontrol sistemi oluşturup uygulaması yiyecek içecek maliyetlerini kontrol altına almada kritik önem taşımaktadır. Böyle bir sistem, konaklama işletmelerinin verimlilik ve performansını artırmasının yanı sıra kârlılığını yükselterek devamlılığını sağlamakla birlikte rakip işletmeler karşısında rekabette üstünlük sağlamasına da yardımcı olmaktadır. Bu araştırmanın amacı Iğdır ilinde faaliyet gösteren konaklama işletmesi yöneticilerinin yiyecek ve içecek maliyet kontrolüne yönelik algılarını ölçmektir. Iğdır ilinde toplam 20 konaklama işletmesi bulunmakta olup bu araştırmaya 18 konaklama işletmesinin yöneticileri katılmıştır. Veriler, yüz yüze görüşmeler yapılarak uygulanan yapılandırılmış anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre yöneticilerin büyük bir kısmının yiyecek ve içecek maliyet kontrolüne yönelik algıları olumludur. Ancak yapılan istatistiksel analizler, yöneticilerin demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, eğitim durumu vb.) ile maliyet kontrol algıları arasında anlamlı bir farklılık olmadığını göstermektedir. Araştırma sonuçları ayrıca konaklama işletmelerinin yarıdan fazlasının 10 yıl ve üzerinde, yaklaşık %40’ının ise 20 yılın üzerinde faaliyette olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma kapsamındaki işletmelerin %80’den fazlası otel niteliğindedir ve bu işletmelerin mülkü kendilerine ait olsa bile yönetimin profesyonel kişilerce gerçekleştirildiği görülmektedir. Bunun yanı sıra, söz konusu işletmelerin yarıdan fazlasında maliyet kontrolünü yürüten bağımsız bir birimin bulunması ve bu birimlerdeki kontrollerin eğitimli, genç kadrolarca gerçekleştirilmesi, işletme yönetiminde dinamizm ile birlikte etkin kontrol ve planlamanın varlığına işaret eden önemli bir gösterge olarak değerlendirilebilir.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Erzincan Binali Yıldırım Üniversite Öğrencilerinin Beslenme Bilgi Düzeyi ve E-Sağlıklı Beslenme Okuryazarlığı Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

    Karahan, Sevil; Köse, Merve; Sağlam, Edanur

    Amaç: Beslenme bilgisi ve beslenme okuryazarlığı, sağlıklı bes lenme davranışları kazandırma ve sürdürmede önem arz etmektedir. Bu ça lışmada, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nde eğitim gören öğrencilerin beslenme bilgi ve e-sağlıklı beslenme okuryazarlığı düzeyleri nin belirlenmesi hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntemler: Araştırma evre nini, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nde fakülte eğitimine devam eden 25.361 öğrenci oluştururken, örneklem büyüklüğünü 738 öğrenci oluş turmuştur. Öğrenciler tanımlayıcı bilgileri, beslenme alışkanlıkları, “E-Sağ lıklı Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği (e-SBO)” ve “Yetişkinler için Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği” ile ilgili soruları içeren anket formunu dol durmuştur. Öğrencilerin antropometrik ölçümleri araştırmacılar tarafından (boy uzunluğu, vücut ağırlığı) alınmıştır. Bulgular: Araştırmaya yaş orta laması 21,9±2,1 olan 223 (%30,2) erkek ve 515 (%69,8) kadın olmak üzere 738 öğrenci dâhil edilmiştir. Kız öğrencilerin e-SBO puanı (29,7±6,4) erkek öğrencilerden (26,4±5,8) daha yüksek olarak belirlenmiştir (p<0,05). Kız öğrencilerin hem temel beslenme hem de besin tercihi puanı (sırasıyla, 54,7±9,4 ve 36,7±6,4) erkek öğrencilerden (sırasıyla, 51,9±8,0 ve 34,9±5,1) daha yüksektir (p<0,05). Öğrencilerin eğitim aldıkları alana göre e-sağlıklı beslenme okuryazarlığı, temel beslenme ve besin tercihi puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). e-SBO ölçeği puanı ile temel bes lenme ve besin tercihi puanı arasında pozitif yönlü ilişki saptanmıştır (p<0,05). Sonuç: Üniversite öğrencilerinin beslenme bilgi düzeyleri arttıkça e-sağlıklı beslenme okuryazarlık düzeyleri de artmaktadır. Her fakülte ba zında beslenme ve okuryazarlık eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve sürekli liğin sağlanması ile medyada sağlıklı beslenme konusunda platformların oluşturulmasına teşvik ve destek önem arz etmektedir.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    • SDG 3 · Sağlık ve Kaliteli Yaşam
    • SDG 4 · Nitelikli Eğitim
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Constraints On Production Scales And Distribution Channels Of Erzincan Tulum Cheese

    Akın, Mustafa; Tokay, Seher Büşra

    This study investigates the challenges and opportunities faced by producers of Erzincan Tulum cheese, a traditional Turkish cheese known for its distinctive flavor and production techniques. Despite its potential for growth and national recognition, Erzincan Tulum cheese remains primarily confined to local markets because of various constraints. Through qualitative research methods, including in-depth interviews with 20 producers, this article explores the underlying factors hindering the scalability, branding, and distribution of Erzincan Tulum cheese nationally and internationally. The findings reveal that producers are predominantly small-scale operators who strongly prefer maintaining traditional production methods, show reluctance towards adopting modern business practices, and express a significant lack of interest in expanding their market reach. The study identifies three main barriers to growth: a knowledge gap in modern production and business management practices, a lack of trust in new market entrants and business partners, and a comfort zone that discourages innovation and expansion. The research highlights a disconnect between Erzincan tulum cheese's rich heritage and its online portrayal, pointing to the untapped potential for engaging wider audiences. Additionally, it addresses the logistical and regulatory obstacles to scaling production and accessing broader markets, emphasizing the need for institutional support and infrastructure improvements. The paper advocates for a collaborative strategy involving producers, government, and marketers to align digital narratives with the cheese's artisanal roots, offering recommendations to enhance digital storytelling, optimize logistics, and create a supportive regulatory framework. This collaborative effort aims to blend tradition with modernity, securing the industry's future in the digital age.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    • SDG 8 · İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme
    • SDG 9 · Sanayi, Yenilikçilik ve Altyapı
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleYalnız künye2025
    Are increased symptoms of orthorexia nervosa linked to self-perceived body image and nutritional adequacy of Turkish adults?

    Icer, Mehmet Arif; Yesildemir, Ozge; Çelik, Mensure Nur; Gezmen-Karadag, Makbule

    This cross-sectional study, conducted on 4003 participants aged between 18 and 45, aims to contribute to orthorexia nervosa (ON) research by examining the relationship between ON, body image and nutritional adequacy. The Orthorexia Nervosa-11 scale (ORTO-11) and body perception scale were applied to individuals, and food consumption records were taken with a 24-hour dietary recall method. The study found that more individuals with orthorexia nervosa (ON) considered themselves overweight compared to non-ON individuals. Evaluating diet quality, the mean adequacy ratio was significantly higher in ON individuals. Nutrient adequacy ratios for total fiber, magnesium, zinc, thiamine, folic acid, and vitamin C were higher, while those for carbohydrate and iron were lower in ON individuals. Additionally, increasing the number of snacks, protein, and total fiber adequacy decreased the ORTO-11 score. Distorted body image perception may be a risk factor for ON, but healthy eating fixation does not lead to nutrient inadequacy unless it involves progressive food restriction.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    • SDG 3 · Sağlık ve Kaliteli Yaşam
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    The Impact of Agricultural Total Factor Productivity and Economic Growth on Environmental Quality: The Case of Agriculturally Successful Countries

    Dinçer, Selin; Akin, Fatih

    Agricultural productivity supports the increase in agricultural production by ensuring the efficiency of resources used in the agricultural sector, such as water, soil, labour, and capital. In addition, environmental problems such as land expansion and deforestation can be prevented by using efficient agricultural techniques. However, when the literature is analyzed, it is seen that there is no consensus on the impact of agricultural productivity on environmental quality. On the other hand, it is very important to examine the impact of economic growth on the environment. The economic activities of countries that are in line with their growth and development targets affect environmental quality. In this direction, in this study, in the period 1990-2022, in 12 countries (China, USA, Russia, France, Germany, Canada, Australia, India, Brazil, Indonesia, Argentina, and T & uuml;rkiye) that are successful in agriculture, The impact of agricultural Total Factor Productivity (T-TFP) and economic growth on environmental quality is analyzed by the Augmented Mean Group (AMG) method and Dumitrescu & Hurlin causality analysis. The carbon emission variable is used to represent environmental quality. The findings show that an increase in T-TFP increases environmental quality in China, the USA, Russia, France, Canada, Indonesia, and Australia; that is, the Borlaug hypothesis is valid in these countries. In India, Brazil, Argentina, and T & uuml;rkiye, the increase in T-TFP decreases the environmental quality; that is, Jevons' Paradox is valid in these countries. Moreover, in the study, environmental quality decreases as economic growth increases in all countries except Germany. Renewable energy consumption increases environmental quality in China, the USA, Brazil, Australia, and T & uuml;rkiye. Dumitrescu & Hurlin's causality analysis findings show that there is a bidirectional causality relationship between T-TFP, carbon emissions, and renewable energy consumption. The findings reveal that T-TFP, economic growth, and renewable energy consumption are important in environmental quality.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    • SDG 8 · İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme
    • SDG 12 · Sorumlu Üretim ve Tüketim
    • SDG 13 · İklim Eylemi
    • SDG 15 · Karasal Yaşam
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    Impact of surface temperature change on food production: Evidence from PLFC and MMQR models

    Catık, Abdurrahman Nazif; Bucak, Çağla; Akdeniz, Coşkun; Ballı, Esra; Kuziboev, Bekhzod; Makhmudov, Samariddin; Ashurova, Nasiba

    The analysis of the mechanisms through which temperature variations affect food production has become a paramount concern for sustainable development and policy formulation, as global food security faces unprecedented challenges from accelerating climate change. Temperature anomalies are threatening agricultural systems that sustain billions of people worldwide. Using panel data from 40 countries from 1980 to 2021, this study investigates the influence of annual surface temperature fluctuations on food production. The Cross-Sectional Autoregressive Distributed Lag (CS-ARDL) model is estimated to analyze this correlation in the mixed evidence on the integration levels of the variables. The results corroborate the cointegration among the variables. Temperature change has a significant negative effect on food production in both the short and long run. Food production is positively influenced by economic growth and renewable energy consumption. The study also considers potential nonlinearity by utilizing the Partially Linear Functional Coefficient (PLFC) and the Method of Moments Quantile Regression (MMQR) model. The PLFC estimates imply that economies with lower GDP levels are more adversely influenced by temperature change, emphasizing the crucial role of economic growth in mitigating climate change. Significant negative effects of temperature change are also corroborated by the MMQR estimates in all quantiles, with the largest effects obtained at the higher quantiles. The variation in the impact of renewable energy consumption over quantiles implies that energy policies should be modified according to the developmental phases of countries. The empirical findings have significant implications for formulating sustainable agricultural policies and climate adaptation strategies. This is an Open Access article, distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International license, which permits unrestricted re-use, distribution, and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    • SDG 13 · İklim Eylemi
    RDL Kalıcı Kaydıİncele
  • ArticleAçık Erişim2025
    EFFECTS OF LIGHT AT DIFFERENT DISTANCES AND POWER ON WHEAT (Triticum aestivum L.) AND BARLEY (Hordeum vulgare L.) GROWTH

    Aricioğlu, Ayşegül; Akaltun, Yunus; Elveren, Müjgan; Osma, Etem

    Global population growth increases the need for efficient methods of maintaining a stable food supply. Light is one of the most important influences on plant growth and development. Artificial lighting elements used in agricultural applications have different effects on plants. This study analyzed the effects of metal halide (MH) lamps with a wavelength of 450 nm, at distances of 1, 1.5, and 2.5 m, on barley (Hordeum vulgare L.) and wheat (Triticum aestivum L.) growth. Growing occurred in light magnification rooms without daylight, using 250, 400, and 600 W MH lamps as the only light source. Plants exposed to light for 13–14 h a day were harvested after 18 days. After harvest, the amount of electrolyte leakage, chlorophyll, carotenoid, and B, Cu, Mn, Zn, K, and Ca intake were determined using inductively coupled plasma optical emission spectroscopy (ICP-OES). The data were analyzed with the SPSS 22 Statistical Package program. Wheat and barley grown at different light distances and intensities showed statistically significant changes in mineral element uptake and plant chlorophyll levels. This research contributes to the optimization of agricultural productivity and the understanding of the interaction between light quality and other environmental parameters.

    • SDG 2 · Açlığa Son
    RDL Kalıcı Kaydıİncele